Chris Develing • 19 oktober 2021

The Slave Name of Muhammad Ali

(and Islam's Forgotten Slave Trade)

According to many, he was the best boxer the world has ever seen. In 1964 Muhammad Ali surprised everyone by defeating Sonny Liston. He became the ideal champion with stunning technique, brilliant tactics and powerful charisma. Besides an exceptional athlete he was also a human rights activist who spoke out against racism and the draft for the Vietnam war. Less known is the fact that he became captivated by The Nation of Islam, a separatist group of African American Muslims that is ideologically far removed from orthodox Islam.


In the early sixties the group made contact with the rising star that was Cassius Marcellus Clay. The young boxer was told that his ancestors were Muslims and that a new Islamic name would do justice to that heritage. After obtaining his world title, Clay was quick to change his name to Muhammad Ali. This wasn’t the only thing the Nation of Islam conveyed to him. There was also the idea that white people are devils by nature and are for this reason denied entry into the city of Mecca. The movement also believes in the twentieth century redeemer, or Mahdi, called Wallace Fard Muhammad. [1]


Later in his life Muhammad Ali would convert again, this time to Sunnism, Islam’s largest denomination. In doing so he distanced himself from much of the errancy within the Nation of Islam. But his Islamic name remained and, needless to say, was fully accepted by the entire Muslim community. It is likely that it never occurred to him that his new name may also have been the result of deception. A closer look into what we consider a hidden tragedy seems more than fair. For this purpose, three topics will be discussed: First Islamic slavery followed by Ali’s new and old name.


I
Islamic Slavery

 

During interviews Ali explained his name change by stating that he wanted to be freed from what he called his slave name. [2] After all, Clay was the last name of white plantation owners who held one of his ancestors as a slave. Ali would say things like “we want to be called after the names of our people,“ making the influence of the Nation of Islam quite noticeable. At this point he seemed to believe that his ancestors were originally Muslims, hence the name change. Though the odds are relatively small, it cannot be ruled out that this was true for his more recent ancestors during the moment of their abduction from the African continent.


In the case of his original ancestors this is unlikely, since Islam did not form in Africa but was later imported, often through conquest and its consequence of slavery. The first leg of irony then is the fact that Muslims, like European Christians, have enslaved his African ancestors on a massive scale. Muslims, unlike Christians, began to practice slavery during the very first years of their religion, under the guidance of their prophet.


The slave export


While slavery existed among Africans before, Islamic slavery emerged from the seventh century onwards when Muslim armies conquered large parts of North Africa. The result of these “holy wars” and the establishment of Islamic states was the institutionalization of slavery, with the African “heathen” as its main victim.[3] From then on, in the 700 years before the Atlantic slave trade appeared on the African stage, Islam was virtually the only external influence on the political economy of Africa.[4]


For centuries the northern Islamic states took slaves from the African peoples who lived to their south, mainly East and Central Africa. This slavery was undeniably inspired by Islamic practice, says historian Paul Lovejoy.[5] Most orientalists and Islamic scholars would agree, seeing that this form of slavery goes back to the founding years of the religion. The Islamic system of slavery did not begin to die down until mid-nineteenth century, mostly due to European pressure, then taking more than a hundred years before becoming more or less eradicated.


Indelible theology


After all, Islam’s founding father had owned slaves throughout his ministry as did all his successors. And despite Muhammad’s prescription of freeing slaves for specific reasons, nothing in his instructions indicate that he favored the abolition of slavery, whether gradually or abrupt, says Murray Gordon, writer of Slavery in the Arab World.[6] The Islamic scriptures nowhere mention an overall condemnation of people who kidnap others and force them into slavery, contrary to the New Testament.[7] This led to thirteen centuries of slavery as an indelible part of the social system in the Islamic world. That slavery held out for so long has much to do with the fact that it is deeply rooted in Islamic law.[8] Many orientalists share this conclusion.[9]


The main routes


Africa became an important source of slaves, mostly due to the religious demand that new slaves be non-Muslims, even though states at times deviated from this theoretical approach.[10] The latter was to the dismay of many religious scholars, such as the famous Ahmad Baba, who time and again pointed out that Sharia exclusively permits the enslavement of non-Muslims.[11] Apart from the dividing line between slave and freeman on the basis of religion, there was also a clear preference for women and children. Both these characteristics were not shared by the Trans-Atlantic trade.[12]


The Islamic trading routes are mostly known by the names of three major trails: the Trans-Saharan, Red Sea, and East-Africa routes. These served markets within Africa as well as in the Middle East, West-Asia and India.

Here some may point out that the Islamization of more than half of the African continent was not the result of conquest and enslavement alone. Parts of West, Central and East Africa were indeed reached by Islam in various forms such as trading relations and the conversion of several local kings. But then again, this is an additional reason why Islamic slavery came to those areas, south of the northern Islamic states.[13] Muhammad Ali’s name change simply brought him to a different people that have forced Africans into slavery by the millions and were, to an extent, still doing it in his day and age.


Treatment of slaves


For many years, in East and West, there has also existed a misconception surrounding the treatment of slaves in the Middle East and other Islamic areas. It was said that they all shared a fate several times better than the slaves in the Americas, even to the paradoxal point of having an “intimate relationship” with their masters. This myth was debunked, for the most part, by more modern historians like Bernard Lewis in his book Race and Slavery in the Middle East.


Apart from the evident horrors of kidnapping and forced labor, he states that the death provoking Islamic deportations can by no means be called more humane than those run by Europeans or Americans. He went on to say that Islamic slave work is often incorrectly painted as exclusively domestic. Though the majority of slaves were domestic, there were plenty of slaves who ended up in heavy agricultural work, rarely seen by Western travelers at the time. They mainly encountered and described domestic slavery and hence compared two different types of slave labor, says Lewis.[14]


Additionally, there is a flipside to the fact that most slaves in the Islamic world were used for domestic work: the nature of domestic labor pertains to the reality that most Islamic slaves were women and children, and often eunuchs. Apart from their work as menials, Lewis continues, women were also used as concubines. Muslim owners were entitled by law to the sexual enjoyment of their slave women.[15]


Lastly, defenders of true Islamic slavery may be asked why Sharia has always prescribed that only non-Muslims may be taken as slaves, if the calling of a slave in the Islamic world was such a pleasant one.


The Numbers


Murray Gordon, in his book on Arab slavery, states that an estimated 11 million Africans were exported on behalf of the Islamic trade between the seventh and nineteenth century, exclusive of the number of deaths.[16] Historian Ralph Austen places the number at more than 7 million, up to the year 1600 alone, without taking some of the worst centuries into account. Paul Lovejoy, an expert in African history, calls this number a rough approximation and says that somewhere between 3.5 and 10 million would be accurate.[17]


As with any slave trade, the total amount of deaths during the Islamic trade is likely to have been much higher than the actual number of exported slaves. Crossing the Sahara, for instance, was brutal. In addition, many young male slaves were castrated because of the large demand for these costly eunuchs in the Muslim world. The number of deaths due to these “operations” – which were usually outsourced to merchants from Christian lands and elsewhere, because Islam forbids the practice – were high.[18]


According to historians the total number of African slaves is harder to determine for the Middle East trade than for the Trans-Atlantic export, which Philip Curtin also estimated at around 11 million slaves (between 9.5 and 12 million).[19] The people behind project Voyages see the western number around 12.5 million.[20]


Thoughts on proportions


Despite the similar numbers for both trades, it should be understood that the Western tragedy unfolded in a much shorter time than the Islamic, which is testimony to its grotesque yearly size. On the other hand, one could argue that since populations were much smaller in pre-colonial times, this changes the proportions and therefore the impact on societies, says Harvard scholar Steven Pinker, who studied the number of deaths during each of the largest human atrocities. According to his, sometimes disputed, methodology the “Middle Eastern slave trade” from the seventh to the nineteenth century jumps to number three on the all-time list.[21]


On a side note, the comparison between both systems is not meant to suggest one was worse than the other. The differences in publicity, remorse and the admission of guilt have formed the motivation for illuminating the Islamic trade, as it seems long overdue.


The numbers mentioned above only concern the African continent. Islamic slavery as a whole was, again similar to European slavery, much larger if we look beyond Africa and take into account the Ottoman and Barbary slavery on European and West-Asian territory, or the Islamic states that conquered large parts of India and practiced slavery there for centuries. Many Christians, for instance, have been enslaved by different Islamic states. Historian Robert C. Davis estimates this number at a minimum of 1 million slaves between 1530 and 1780 alone, during the Barbary slave trade.[22]


Abolition


The first Islamic countries began to move towards abolition around 1850. For some Arab countries this process didn’t finish until the second half of the twentieth century, ironically around the time of Muhammad Ali’s conversion. Abolition was mainly prompted by pressure from a number of West-European countries which, not too long before, had begun to abolish slavery of their own accord.[23] Unfortunately, an Islamic variant of the Christian abolition movement was virtually non-existent.[24] This is why, according to many scholars, diplomatic pressure from Europe was crucial.[25]


Bernard Lewis shared this opinion. In his influential work, he wrote that abolition was not likely to have come from the Muslim world because slavery is so embedded in Islam’s social system.[26] Historian William Clarence-Smith in his work, Islam and the abolition of slavery, mentions a long list of orientalists and other scholars who seem to agree with Lewis. But then, with a fair amount of stretching and pulling, he counters this by providing a second list, almost equal in size, of colleagues who supposedly disagree. See the following footnote for a brief analysis of what the author calls ‘orientalist contradictions’.[27] It seems evident that no historian would suggest that there wasn’t a single Islamic voice against slavery. Rather, most conclude that abolition primarily had to come from the West with its fast-growing and goal-oriented abolition movements and their ability to reach beyond the borders of their own empires.


Christian theory and practice


Despite the Christian roots of the abolition movements in the West, it is regularly asserted that the New Testament nowhere calls for the abolition of slavery. Though this claim on itself can be debated,[28] there may be a quick way to drag the contrast between the two religions into the light of pragmatism: Even if we accept, uncritically, what many Muslims and Christians claim, namely that their respective scriptures were at the very least meant to steer followers towards a gradual abolition of slavery, it remains undeniable that, historically, the Christians are the ones to eventually fulfill that promise of their own accord, basing it on their scriptures.[29]


It is of course true that Christians with commercial interests were responsible for one of the worst slave trades known to man. But at the same time other Christians, with a clear religious interest, were responsible for its widespread abolition, at home and abroad.


Temporary revival of slavery


It is no surprise then that it was again Islam that tempted the minds of nineteenth century Africa to commence with a revival of slavery. This was due to the establishment of several new Jihad states. There was the Sokoto caliphate in 1804, the caliphate of Hamdullahi (Masina) in the twenties, Segu Tukulor under al-Hajj ‘Umar in the forties through the sixties, the Samorian state in the seventies and eighties, the Mahdi’s state in the eighties and Rabeh’s state in the nineties.


This string of jihads lashed out from east to west around the Central Sudan.[30] In some towns this led to estimated slave populations of 53 percent, as seems to have been the case in the Segu district around 1894.[31] Around 1820 Egypt was still busy conquering many slaves, now under the guidance of a man ironically named Muhammad Ali. His message to an army unit, as it was about to raid the Nilotic Sudanese people, suggests that there was at times a racial element to the Arab slave trade: “You are aware that the end of all our effort and this expense is to procure negroes. Please show zeal in carrying out our wishes in this capital matter.”[32]


When Egypt began to distance itself from slavery due to British pressure, this led to the aforementioned Mahdi state. Its dynamic leader Muhammad Ahmad, who crowned himself as the Islamic redeemer, resisted Egypt and established a slave trading nation which would dominate the Nilotic Sudan until 1896.[33]


The last slavery states


Slavery remained present in a number of Arab countries until far into the twentieth century. Saudi Arabia and Yemen came to their official abolition in 1962, Oman in 1970. Mauritania followed in 1980 but didn’t criminalize slavery until 2007, resulting in the presence of old fashioned slavery of sub-Saharan black people to this day.[34]

With these facts we come to the second main leg of irony concerning Muhammad Ali’s choices in those years. When the young boxer took an Islamic name, while criticizing America’s slave trading history of 100 years prior, slaves were sold not far from the holy places of Islam in Saudi Arabia.[35]


Malcolm X


This irony may have been even greater for Malcolm X who had already converted to Sunnism. He actually visited Mecca in 1964. One can only speculate on how Malcolm X harmonized the fact that the Saudis had only begun to release African slaves two years prior to his meeting with their king, and his continuous reference to American slavery.


And this slavery did not stand on its own in Saudi history. The practice can be traced back some thirteen centuries, through an uninterrupted line, to the life of Muhammad in the very same areas. These facts did not stop Malcolm X from writing his famous lines in which he praises the Islamic equality he found there. He describes how the Arabs met him with a warm welcome, something he wasn’t accustomed to in America. That this difference between both countries made Malcolm X feel good is no surprise. But was this because of a tolerance towards his particular skin color or his religion? After all he was now a Muslim in an Islamic country. But not everyone was welcomed by the country in this manner. Slavery here had not been based on racism but on religious intolerance. It seems that Malcolm X either could not see this nuance or did not care.


Continued risk


Recent events show that a new revival of slavery is always around the bend. It is no modern phenomenon that the establishment of a caliphate, anywhere in the world, will have disastrous consequences for the fight against slavery. And the fight isn’t over. To this day African slaves can be found in Muslim countries like Mauritania[36], Sudan[37] and Yemen.[38] These modern crimes are echoes of past Islamic states in these regions. In Libya slavery is back after a short period of absence, which seems to be the result of the recent deposition of Khadaffi and the failed attempts to safely rebuild and control the country as well as the subsequent presence of ISIS and other jihadist groups.[39]


Modern condemnation behind smokescreens


Though stories of Islamic scholars who condemn slavery are popular, they always seem at odds with Islam’s history and sometimes even with previous statements by the same source. With some regularity one stumbles upon general condemnations of ISIS by Al-Azhar, while the true position of this leading Egyptian University is often not what people would expect. As recently as 2014 Suad Saleh, professor at Al-Azhar condoned the enslavement of women under Islamic rules.[40] Perhaps a parallel can be drawn between claims of Islamic innocence in our time and the observation made by senior diplomat Sir Arthur Hardinge, way back in 1928, that liberal “Europeanized” Muslims are sometimes inclined to pretending that slavery is not a foundational principle of Islam in order to obtain European favor.[41]


Academic silence


Academically it has been far too quiet with regards to the Arabic slave trade. This goes for the West, which has mostly been preoccupied with its own problematic history, but is also true for the Arabic world, which is disappointing to say the least. The theme of the Arab or Islamic slave trade was and is hardly mentioned, says Murray Gordon. Also, the Western level of shame attached to the practice is still absent in Arab thought. Gordon clarifies that speaking shame of slavery would mean doing so of Islam, which is still unthinkable in most Muslim countries.[42]


Bernard Lewis was another scholar who addressed this academic problem. He observed that the number of studies on the Trans-Atlantic, Roman and Greek slaveries run in the thousands, while a list of works on slavery in the Islamic areas would fit on a single page. Despite this academic silence, the subject is important for virtually every area and time in the central Islamic areas. According to him, there are plenty of sources to work with, but the sensitivity surrounding the matter may be too much for Islamic scholars to see past.[43]


Muhammad Ali’s Islamic ancestors?


As mentioned, it is unlikely for the original ancestors of Muhammad Ali to have been Muslims. However, there is a small chance that this was true for his more recent ancestors from Africa. The portion of Muslims in the slave population on the American continent is estimated to have been no larger than 30 percent, with the understanding that the majority of them were taken to South America.[44] For North America the percentage is sometimes estimated to have been around 10 percent.[45]


What should not be forgotten is the fact that Muslim slaves could have been slave masters themselves, before they were kidnapped and transported to the Americas. After all, there was a widespread presence of slaves in common Muslim households and, as we’ve seen from Bernard Lewis, plantations were not as uncommon as was once believed.[46] For a historical example, one could refer to the life of Muhammad Kaba Saghanughu. A black Muslim who was kidnapped out of Africa and brought to North America as a slave. It is known that his father had an African plantation with about 140 slaves.[47]


Regardless of whether Ali’s more recent ancestors were Muslims, the origins of his people are equally unrelated to Arab and European culture. Additionally, they did not have Arabic but African names. This adds more to the irony of Muhammad Ali’s name change. He took a name which not only bears all connection to his original ancestors but ironically points towards a religious community that has submerged a large portion of their continent in over a millennium of slavery.


II
Muhammad & Ali: Slave Owners

 

The next leg of irony in the story of Muhammad’s name change may have entered the reader’s mind by now, as we continue to examine whether this choice makes sense for someone who is so specifically anti-slavery and wishes to get rid of his slave name.


Muhammad refers to the founder and prophet of Islam and Ali was the name of his nephew and fourth successor. Both men were factually slave owners according to the most trusted theological sources of Sunni Islam. Not only did they buy and sell slaves, they also took them as spoils of war after the submission of non-Islamic people. Ibn Al-Qayyim, in his famous work Zaad al Ma’aad, mentions 9 female and 28 male slaves owned by Muhammad, one of them being a eunuch.[48] Daniel Pipes estimates the total number of slaves owned by Muhammad as high as seventy.[49]


Muhammad’s African slaves


Some of Muhammad’s slaves were “black”, as the sources call them. One of them is mentioned in a narration by Umar, Muhammad’s second successor.[50] At one point the prophet of Islam bought a slave by trading him for two black slaves.[51] He also owned a black slave called Anjasha, who rode the camels.[52] The Islamic sources speak of another black slave who was shot dead by an enemy’s arrow.[53] A different narration, which does not mention race, tells the story of Muhammad selling a slave in order to help the Muslim master who was in need of money.[54]


Female Slaves


Muhammad also had female slaves, some of which he used for sexual intercourse. This becomes clear from narrations such as one in which Muhammad was able to appease his jealous wives, after they learned of his sexual relations with a slave girl. He did so by promptly receiving a new verse of the Quran from Allah. In the verse, Allah urges him to continue to enjoy that which has been made permissible for him.[55]


Sexual conduct concerning female slaves


Both the Quran and the Hadith literature have always been interpreted to condone unlimited sexual relations with one’s personal collection of female slaves even if they were just captured. This is shown in several narrations which describe scenes after military conquests by Muhammad and his companions.[56] Also, an existing marriage bond between a newly obtained slave and her pagan husband brought no limitations to the rights of Muslims. Such a marriage was simply not acknowledged. Because even when Muhammad’s followers became reluctant to have intercourse with such women, because their imprisoned spouses were nearby, Muhammad had another immediate revelation from Allah, saying it is allowed to have intercourse with wedded slave women.[57]


Muhammad’s nephew Ali had a lot of slave dealings himself. According to one narration he was sent by his uncle and prophet to beat a slave woman who was accused of adultery. He changed his mind when he saw that she was still bleeding from giving birth. However, the narration proves that in general he was not against the idea of owning female slaves.[58] In another narration, in which Muhammad gave him two slaves, Ali did what slave traders do: he sold one of them.[59] And finally there is a narration describing how Ali had intercourse with a slave girl, with the outright permission of Muhammad.[60]


Manumitting slaves


Muhammad also released slaves, sometimes by buying them. This was seen as a pious act in the centuries after. This is regularly mentioned as proof for Islam’s supposed anti-slavery position. However, in practice, those slaves who were eligible for being manumitted were often converts to Islam.[61] Most importantly, the tradition of manumitting slaves was never understood to mean that (even gradual) abolition should be its result. New slaves could always be acquired under the existing Islamic rules. The command in the Quran to free slaves if you see good in them (Surah An-Nur, verse 33) clearly did not compel Muhammad to free his slaves, since he kept many. Additionally, according to a wide group of scholars, the context of this verse alludes to the rule that a slave may buy his freedom, if he has the funds and if the owner considers the slave fit for freedom and in no way harmful to Muslims or Islam.[62]


Bilal ibn Rabbah


Another example of problematic references to Islamic history is the story of Bilal ibn Rabbah, one of the first black slaves to have been freed by a companion of Muhammad. In reality, there is a crucial nuance Muslims should uncover before sharing these events with potential converts. According to the oldest surviving biography on the life of Muhammad, Bilal was traded for another black slave. After all, he had become Muslim during his stay with a pagan master who beat him because of it. Abu Bakr, one of Muhammad’s most trusted companions, saw this and decided to give the slave master a pagan black slave in return for Bilal. This, again, shows that full abolishment of all slavery was never the intention of the founding generation of Muslims.[63] Though Muslim writers do quote this source, they tend to simply leave out the part where the trade is made, perhaps to sustain the common myth that he was bought free because Islam came to abolish slavery.[64]


After Muhammad’s death his companions continued to practice slavery. This is evidenced by the Islamic sources, which mention the buying[65] and selling[66] of slaves as a reoccurring side issue in various narrations. The famous hadith collection Malik’s Muwatta holds a number of narrations which discuss the details of the sale and return of slaves to a great extent. These narrations explain things like what to do when a “defect” is found by the buyer. They even discuss who is responsible if the buyer has “already had intercourse” with a female slave.[67]


It can be no surprise that Islamic states and slavery almost always go hand in hand, even in modern times. The choice of human rights activist Muhammad Ali, to take these two names, is as tragic as it is ironic. Especially since one of the names belonged to the founder of his chosen religion. The general public’s ignorance with regard to these topics is great, which is unfortunate enough, knowing that this has not hindered the spread of misinformation. But the efforts of certain spokespeople to willingly present potential converts with a picture standing so opposite to reality, is more than disappointing.


III
Cassius Marcellus Clay: a white abolitionist


 

The full name that Muhammad Ali renounced happened to belong to a special Kentuckian. During an interview early in his boxing career Clay explained how he had been named after a local hero, but that he didn’t know what made him so famous.[68]


This brings the tragic irony of Ali’s name change to its fulfilling third leg. For it was this name that belonged to one of the fiercest abolitionists in the history of the United States. A man of stark contrast to the founding fathers of Islam. Cassius Marcellus Clay inherited a plantation from his father. He released its slaves and offered them a payed job. He was a rare pioneer in the Confederate states, having created its only anti-slavery newspaper called The True American.


During his political career Clay survived several attacks on his life by proponents of slavery. Despite this, he never backed away from his stance on the matter. In fact, he began to work for Abraham Lincoln and was one of his advisors for the text of the Emancipation Proclamation in 1863, written one hundred years prior to the abolition of slavery in Saudi Arabia.[69]


At this point the reader will perhaps understand why the word irony was used so systematically in this article. It is no laughable irony which is described here, but a sad one. Muhammad Ali not only took the name of two medieval slave traders, after converting to the religion responsible for millions of African slaves, but also renounced the name his parents gave him to remember a man who was prepared to die for the freedom of their people.


Islamic “evangelization” is often custom made


Despite these facts of history many people still convert to Islam specifically because of an alleged anti-slavery status. This is probably a result of the academic silence surrounding the Arab/Islamic slave trade and a lack of interest in media, documentary- and moviemakers. Another factor is undoubtedly found in the many attempts by Muslim leaders to increase the popularity of Islam by using fantastical stories like the one about Bilal ibn Rabbah. This form of deception is often applied to people with African roots as well as other groups.


To some it is known that Islamic dawah is often customized: the feminist is told that Muhammad was a champion of women’s rights; those with an affinity for science will hear that the Quran holds numerous scientific facts which were not known to mankind until many years after Islam’s inception; and the searching soul with an African heritage is given half-truths and plain lies, either without conscience or without knowledge, about how Islam abolished slavery. In the latter case, both history and the continued descriptions of Sharia are ignored. When people are not only looking for religious truth but also for their cultural roots, as seemed to be true for Muhammad Ali, their heart’s desires are in danger of being used by Islam activists, only to point them in the wrong direction all over again.

The tragedy behind Ali’s choice is great and it is to be hoped that those who have the opportunity to change their minds will have attention for the stated facts. But above all stands the necessity for Christians to take away people’s reasons for doubting the good truth of the Christian message and looking elsewhere, lest the beautiful lie retain its attraction.


It seems only appropriate to close with some words by William Wilberforce, a pioneer of the British abolition movement:

If to be feelingly alive to the sufferings of my fellow-creatures
and to be warmed with the desire of relieving their distresses, is to be a fanatic,
I am one of the most incurable fanatics ever permitted to be at large.
” [70]

 

Footnotes


 [1]    Mahdi refers to the Islamic “redeemer” whose arrival is said to precede the end of times. Wallace Fard Muhammad is still identified as this Mahdi today on the official website of The Nation of Islam: https://www.noi.org/noi-history/
[2]  YouTube; March 6, 1964: Cassius Clay becomes Muhammad Ali. URL: https://www.youtube.com/watch?v=tsL4r_yhMLM
[3]  Lovejoy, Paul, E.; ‘Transformations in Slavery, a History of Slavery in Africa’, third edition (2012), Cambridge University Press, p. 15; see also: Brunschvig, R.; ‘Encyclopaedia of Islam’; E.J. Brill (1986); Second Edition, Volume I, p. 31
[4]  Lovejoy, p. 15
[5] Ibid., p. 24
[6]  Gordon, Murray; ‘Slavery in the Arab World’; New Amsterdam Books (1989), p. 19
[7] The most involuntary form of slavery, whereby one is kidnapped and then forced into servitude, is unequivocally condemned in 1 Timothy 1:10. Then, 1 Corinthians 7:21-24 says that bondservants should obtain their freedom if they can, which demonstrates a clear preference. Though Paul speaks to Christian bondservants here, there is nothing to suggest that this shouldn’t refer to people of other faiths. The Greek word here is δοῦλος (translit.: doulos), which can refer to slaves and voluntary bondservants. Also, Ephesians 6:9 is a clear testimony to the thought that slave and master are both equal before God, or as the original text says: “God is not partial”. Paul then urges, again to both slave and master, to “do good” to each other regardless of their respective roles. This shows that the first Christians attempted to change hearts and minds everywhere, rather than try and change the man-made laws of the Roman Empire. Numerous other texts instruct Christians to give to orphans, widows and the poor, which may have resulted in a reduced number of people having to lower themselves to the status of a bondservant. See: Matthew 6:2-3; 19:21; 26:11; Luke 14:13; Romans 15:26; Galatians 2:10.
[8] Gordon, p. 44
[9] Clarence-Smith, W.G.; ‘Islam and the Abolition of Slavery’; Hurst & Co. (2006), p. 16-17
[10] Lovejoy; p. 3, 16, 30; see also: Lewis, Bernard; ‘Race and Slavery in the Middle East’, Oxford University Press (1990), p. 53
[11] Lovejoy, p. 31; Willis, John Ralph: ’Slaves and Slavery in Muslim Africa (vol. II): The servile estate’; Frank Cass & Co. (1985), p. 21
[12] Lovejoy, p. 63
[13] Ibid., p. 30
[14] Lewis, p. 100-102, 14
[15] Ibid., p. 14
[16] Gordon, p. ix
[17] Lovejoy, p. 25 & 27
[18] Ibid., p. 35
[19] Curtin, Philip, D.; ‘The Atlantic Slave Trade: A Census’; The University of Wisconsin Press (1969), p. 87
[20] Voyages: The Trans-Atlantic Slave Trade Database. URL: http://www.slavevoyages.org/assessment/estimates
[21] Pinker, Steven; ‘The Better Angels of Our Nature: Why Violence has Declined’, (Viking, 2011), p. 195 (see p. 193-194 for his methodology).
[22] Davis, Robert C.; ‘Christian Slaves, Muslim Masters: white slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast and Italy, 1500-1800’; Palgrave Macmillan (2003), p. 23
[23] Lovejoy; p. 136, 148, 150; also see: Gordon, p. 161
[24] Gordon, p. 21, 44
[25] Gordon, p. 152-153; Brunschvig, p. 36; see also: Lovejoy, p. 216
[26] Lewis, p. 78-79
[27] On p. 16-19 of his book Clarence-Smith first refers to 16 orientalists who quite straightforwardly conclude that slavery had always been an integrated part of Islam, making abolition a tough sell in Islamic lands. Counter to that the author refers to 12 orientalists who supposedly have challenged these assumptions. His personal preference evidently goes to the latter group. Perhaps this is the reason for the sometimes far sought nature of his examples. For instance, he mainly mentions the opinion of the scholars concerning the Islamic scriptures with only a few mentions of minority voices who began to speak out against slavery (mainly at the beginning of the nineteenth century). One scholar, Murray Gordon, whose work is referenced in this article, nowhere says what Clarence-Smith indirectly makes him say on page 19, placing him in the second list. Even on pages mentioned by Clarence-Smith for this purpose, Gordon in reality says that the main motivation for Islamic abolition was European pressure, perhaps combined with expected economic and political benefits foreseen in the international future if abolition was pursued. On page x of his mentioned work, Gordon straightforwardly says that abolition by Islamic states was not a moral choice since slavery is sanctioned by the Quran. Surely a statement so similar to those of Bernard Lewis and others should have secured his place in the first list, but for some reason he ended up in the second. On page 209, also mentioned by Clarence-Smith, Gordon says that most Islamic leaders lacked the will to agree to abolition and, on page 208, that the European colonization of Africa vastly accelerated the process of abolition. On page 21 and 44 Gordon says that the well-known anti-slavery movements of the West were virtually non-existent in the Islamic world. On page 19 he states “…there is nothing in the Prophet’s prescription regarding slavery that would have us conclude that he even as much favored a gradual abolition of slavery.” And finally, Bernard Lewis, who Clarence-Smith accuses of “sweeping generalizations” in his description of the Islamic stance, in reality does leave room for initiatives by Muslim leaders. This is shown by his statement that “…for some time progress in this matter was due almost entirely to European urging and action…”, (Lewis, p. 79).
[28] See endnote 7
[29] See for instance the book Real Christanity by William Wilberforce, the great evangelical pioneer of the British abolition movement
[30] Lovejoy; p. 155
[31] Ibid., p. 191
[32] Ibid., p. 148
[33] Ibid., p. 149
[34] Klein, Martin A.; ‘Historical Dictionary of Slavery and Abolition’; Second Edition (2014), p. xxiv-xxv
[35] Gordon, p. 233-234; Chande, Abdin; ‘Encyclopedia of anti-slavery and abolition’, Volume 2 J-Z; Greenwood Press (2007), p. 599
[36] The Guardian, ‘The Unspeakable Truth about slavery in Mauritania’. URL: https://www.theguardian.com/global-development/2018/jun/08/the-unspeakable-truth-about-slavery-in-mauritania
[37] University of Central Florida; ‘A Modern Slave’s Story: Francis Bok; URL: https://www.youtube.com/watch?v=T_KZyjUVkMc
[38] Al-Jazeera; ‘The Ongoing Fight To Free Thousands Of African Slaves In Yemen’; URL: https://www.youtube.com/watch?v=KVuQTiQNJOE
[39] CNN; ‘People for sale, Where lives are auctioned for $400’; URL: https://edition.cnn.com/2017/11/14/africa/libya-migrant-auctions/index.html
[40] Memri TV, Al-Azhar professor Suad Saleh: In a legitimate war, Muslims can capture slavegirls and have sex with them. URL: https://www.memri.org/tv/al-azhar-professor-suad-saleh-legitimate-war-muslims-can-capture-slavegirls-and-have-sex-them
[41] Clarence-Smith, W.G.; ‘Islam and the Abolition of Slavery’; Hurst & Co. (2006), p. 128
[42] Gordon, p. x
[43] Lewis, preface
[44] Jaques, R. Kevin, Meigs-Jaques, Donna L. in: ‘Encyclopedia of Religion in the South’; Mercer University Press, Second edition, p. 394
[45] Tweed, Thomas, A.; ‘Islam in America: From African Slaves to Malcolm X’, University of North Carolina. URL: http://nationalhumanitiescenter.org/tserve/twenty/tkeyinfo/islam.htm
[46] Lovejoy, p. 216
[47] Madden, R.R.; ‘Twelve years in the West Indies’ II, p. 35; in: Addoun, Yacine Daddi and Lovejoy, Paul; ‘The Arabic Manuscript of Muhammad Kaba Saghanughu of Jamaica, c. 1820’, p. 11; see also: Lovejoy, Paul; ‘Transformations in Slavery’, p. 114
[48] Islamqa.com; Fatwa 26067. URL: https://islamqa.info/en/26067
[49] Pipes, Daniel; ‘Slave Soldiers and Islam; the Genesis of a Military System’; Yale University Press (1981), p. 140
[50] Sahih Bukhari, book 91, hadith 368. URL: https://muflihun.com/bukhari/91/368
[51] Sahih Muslim, book 10, hadith 3901. URL: https://muflihun.com/muslim/10/3901
[52] Sahih Bukhari, book 73, hadith 182. URL: https://muflihun.com/bukhari/73/182
[53] Sunan an-Nasa’i, book 35, hadith 3858. URL: https://muflihun.com/nasai/35/3858
[54] Sahih Bukhari, book 34, hadith 351. URL: https://muflihun.com/bukhari/34/351 ; see also: Sahih Bukhari, book 79, hadith 707. URL: https://muflihun.com/bukhari/79/707
[55] The Koran, chapter At-Tahriem (66), verse 1; Sunan an-Nasa’I, book 36, hadith 3411: URL: https://muflihun.com/nasai/36/3411
[56] Sahih al-Bukhari book 8, hadith 367. URL: https://muflihun.com/bukhari/8/367; Sahih Bukhari, book 62, hadith 137. URL: https://muflihun.com/bukhari/62/137; Sunan Abu Dawud, book 12, hadith 2167. URL: https://muflihun.com/abudawood/12/2167; Sahih Muslim, book 8, hadith 3373. URL: https://muflihun.com/muslim/8/3373; Sahih Muslim, book 8, hadith 3371. URL: https://muflihun.com/muslim/8/3371
[57] The Koran, chapter An-Nisa (4), verse 24; Sahih Muslim, book 8, hadith 3432. URL: https://muflihun.com/muslim/8/3432; Sunan Abu Dawud, book 12, hadith 2150. URL: https://muflihun.com/abudawood/12/2150
[58] Sahih Muslim, book 17, hadith 4224. URL: https://muflihun.com/muslim/17/4224; Jami’ at-Tirmidhi, book 15, hadith 1441. URL: https://muflihun.com/tirmidhi/15/1441
[59] Sunan Ibn Majah, book 12, hadith 2249. URL: https://muflihun.com/ibnmajah/12/2249; This hadith is deemed Daif, which means weak. However this does not imply that the events described did not happen, as some may incorrectly assert. The probability is still substantially high, only less than narrations in the authentic (Sahih) category. For an Islamic scholar’s explanation see Youtube: ‘The hadith is weak (daief) brother! Sheikh Hamza Yusuf’; URL: https://www.youtube.com/watch?v=COrxzfd5d2k; The reason why Muhammad seemed to frown upon Ali selling one of the slaves must be viewed in light of Islam’s restriction on splitting up related slaves.
[60] Sahih Bukhari, book 59, hadith 637. URL: https://muflihun.com/bukhari/59/637
[61] Clarence-Smith, p. 22
[62] See the tafsir (exegeses) of Ibn Kathir, the two Jalalayn’s and in Tanwîr al-Miqbâs min Tafsîr Ibn ‘Abbâs as well as in Tafhim al-Qur’an by Maududi.
[63] Guillaume, A; The Life of Muhammad, a Translation of Ishaq’s ‘Sirat Rasol Allah’, Oxford University Press (1998), p. 143-144
[64] https://discover-the-truth.com/2018/03/26/bilal-ibn-rabah-tortured-by-the-polytheists-of-quraysh/
[65] Sunan Abu Dawud, book 12, hadith 2155. URL: https://muflihun.com/abudawood/12/2155; Sunan Abu Dawud, book 24, hadith 3426. URL: https://muflihun.com/abudawood/24/3426 ; Sahih Bukhari, book 34, hadith 440. URL: https://muflihun.com/bukhari/34/440 ; Malik’s Muwatta, book 17, hadith 20. URL: https://muflihun.com/malik/17/20
[66] Sahih Bukhari, book 34, hadith 362. URL: https://muflihun.com/bukhari/34/362
[67] Malik’s Muwatta, book 31, hadith 4. URL: https://muflihun.com/malik/31/4
[68] Youtube: ‘Muhammad Ali interview on his name’; URL: https://www.youtube.com/watch?v=HxFHQd-rj0A
[69] Klein, p. 116
[70] Wilberforce, Robert Isaac and Samuel; The Life of William Wilberforce (1938), p. 290

door Chris Develing 1 september 2026
Inleidende samenvatting Volgens moslims leert de Koran dat omkoping verboden is (soera 2:188). Maar als we de islamitische geschriften en de meningen van islamjuristen bekijken, komen we handelingen tegen die er op z’n minst dichtbij zitten als het gaat om het overhalen van mensen naar de Islam middels geld en giften. Technisch gezien blijft het soms bij een kwalijke vorm van lobbyen met een sterk vermoeden van omkoping, maar in bepaalde theologisch onderbouwde gevallen is er zelfs sprake van daadwerkelijk smeergeld, waarbij de ontvanger beseft dat hij dit geld ontvangt in ruil voor zijn bekering naar de islam en/of het niet langer aanvallen of bekritiseren van de islam dan wel moslims. Veel moslims weten niet dat de door hun betaalde zakat voor bovenstaande doelen besteed kan worden aan niet-moslims, volgens veel door hen gerespecteerde geleerden. Andere moslims beweren dat het in deze tijd verboden is om zakat te geven aan de ongelovigen, omdat dit enkel gold tijdens het leven van Muhammad, de profeet van de islam. Hoewel er zeker geleerden zijn die deze meningen hebben, zullen we hieronder aantonen dat er zwaargewichten onder de islamitische geleerden zijn die hebben aangegeven dat zakat wel degelijk aan niet-moslims mag worden gegeven en dat dit (in deze tijd) niet is afgeschaft. Weer andere geleerden staan achter het geven van geld aan ongelovigen voor deze doelen, maar vinden dat dit uit andere bronnen moet komen dan de zakat. Al met al kan worden geconcludeerd dat het concrete verbod op omkoping in de islam voornamelijk geldt voor de rechtspraak (het omkopen van een rechter of een getuige) terwijl het overhalen naar de islam, door mensen giften te geven, niet wordt beschouwd als omkoping. Echter, wanneer we kijken naar verhalen over de Quraish en hun poging om Muhammad te laten stoppen met het beledigen van hun goden, draaien islamitische geleerden en organisaties er niet omheen: dat was een poging tot omkoping. Wij zullen de behandeling van dit onderwerp langs een aantal stappen opbouwen: Islamitische bronnen: giften aan “mannen van eminentie” The National Zakat Foundation (NZF) Enkele tafsirs (exegeses) omtrent dit fenomeen Zijn er fuqaha (islamitische juristen) die dit hebben bevestigd? Omkoping? Hedendaagse voorbeelden Conclusies ֎ Islamitische bronnen: giften aan “mannen van eminentie” Koran De Koran schrijft acht categorieën voor van mensen die in aanmerking komen voor het ontvangen van zakat, de verplichte aalmoes van 2,5 procent van het vermogen die moslims dienen te betalen: “Voorwaar, de zakat is slechts voor de armen en de behoeftigen en de werkenden (aan de inzameling ervan) en de Moe’allaf en voor (het vrijkopen) van de slaven, en de schuldenaren en om (uit te geven) op de Weg van Allah en voor de reiziger (zonder proviand), als een plicht tegenover Allah. En Allah is Alwetend, Alwijs.” (Soera 9 vers 60, Siregar vertaling) In deze vertaling wordt het woord zakat gebruikt, terwijl het Arabisch spreekt van sadaqat, hetgeen synoniem staat voor zakat. Vandaag de dag staat sadaqah meestal voor niet-verplichte donaties ten bate van bedelaars en armen, maar binnen in de Koran in de vroege islam was er qua betekenis geen verschil met zakat. Er bestaat dan ook geen meningsverschil over de doctrine dat bovenstaande vers over zakat spreekt. [1] Opvallend is dat het woord Moe’allaf niet door Siregar wordt vertaald. Deze vertaler doet dit vaker, maar zet in zo’n geval normaliter een toelichting in de voetnoot. In dit geval ontbreekt deze uitleg. Het valt ook op dat de Arabische term niet volledig wordt weergegeven, aangezien de oorspronkelijke tekst van de Koran spreekt over “Al Moe’allafati qulubuhum”. Als we de Koranvertaling van professor J.H. Kramers erbij pakken, wordt wel duidelijk wat deze Arabische term betekent: “… en wier harten geneigd zijn gemaakt …”, schrijft Kramer in de Ayah. In de voetnoot verklaart hij deze term verder met de uitleg: “Opdat zij moslim zullen worden”. De uitleg van Kramers zet ons direct op het spoor van een handeling waarbij niet-moslims geld krijgen uit de zakat met als doel dat zij moslim worden. Hadith De Koran is hierin consistent met de overleveringen over het leven van Muhammad (hadith). In Sahih Bukhari lezen we bijvoorbeeld dat Muhammad een stuk goud verdeelde over vier niet-moslims die Muhammads leger hadden bijgestaan. De Quraish en Ansar stammen werden hier boos om, waarop Muhammad uitlegde waarom hij deze mensen zoveel goud gaf: “Ik geef hen om hun harten aan te trekken (tot de islam).” [2] Tarikh (historiografie) Ook in de Tarikh van Al Tabari lezen we dit terug: “De Boodschapper van God gaf giften aan hen wiens harten verzoend dienden te worden (al mu’alaffa qulubuhum), die mannen waren van een bepaalde status, om met hen te verzoenen en hun harten voor zich te winnen.” [3] Meteen na dit citaat volgt een lijst met tientallen namen van “bepaalde mannen van eminentie” die Muhammad ieder een aantal kamelen gaf, variërend van 100 tot 50 tot enkele. De vertaler van Al Tabari verwijst middels een voetnoot bij de term “al mu’alaffa qulubuhum” naar soera Taubah (9) vers 60 van de Koran voor de theologische onderbouwing van deze handelingen. Sirat (biografie van Muhammad) Ditzelfde verhaal is ook terug te vinden in de vroegste biografie van het leven van Muhammad: Sirat Rasul Allah door Ibn Ishaq: “De Apostel gaf giften aan zij wiens harten moesten worden gewonnen, met name de leiders van het leger, om hen voor zich te winnen en via hen hun volkeren.” [4] Het doel lijkt hier te zijn om geld of goederen te geven aan mannen van hoge status, ongeacht hun mate van rijkdom, zodat zij moslim worden en daarmee hun hele stam erbij. We zullen verderop lezen dat de islamjuristen van weleer dit dikwijls bevestigen. In het werk van moslimgeleerde Al-Qaradawi vinden we bovendien referenties naar overleveringen uit Nayl al Awtar en Tafsir Al Tabari die niet alleen doen vermoeden dat er sprake is van omkoping maar het onomstotelijk bewijzen: “Nooit werd de Boodschapper van Allah (p) iets gevraagd voor het accepteren van de islam zonder dat hij het gaf. Er kwam eens een man die vroeg iets te krijgen voor het aannemen van de Islam. De Boodschapper gaf het bevel dat hij genoeg schapen kreeg om de afstand te vullen tussen twee heuvels, vanuit de schapen die werden geïnd als sadaqah. De man ging terug naar zijn clan en zei: ‘O mijn volk, accepteer de Islam, want Muhammad geeft als iemand die geen armoede vreest.’” “Ibn ‘Abbas heeft overgeleverd dat sommige mensen naar de Profeet kwamen die, als ze van de sadaqat kregen, de Islam prezen en het een goede religie zouden noemen, maar zo niet, zouden kwaadspreken over de Islam.” [5] ֎ The National Zakat Foundation (NZF) Nu het theologisch kader vanuit de tijd van Muhammad is neergezet, lijkt het goed om eens te kijken naar een praktische invulling. Later gaan we enkele tafsirs (exegeses) en juristen uit verschillende eeuwen bekijken, maar we beginnen met een hedendaagse video van the National Zakat Foundation (NZF). Deze organisatie collecteert zakat van moslims en zorgt ervoor dat deze wordt uitgegeven volgens de Islamitische richtlijnen. In de video spreekt de veelgeprezen imam Zaid Shakir, die zijn B.A. in Islamic Studies verkreeg aan de Syrische Abu Noor universiteit en onder meer een master heeft in politieke wetenschappen. Bij een breder publiek is hij wellicht beter bekend als de imam die de begrafenisdienst van bokser Muhammad Ali mocht leiden. [6] Vanaf 4:30 minuten legt Shakir uit wie er allemaal zakat mogen ontvangen. Hij besteedt veruit de meeste aandacht aan de categorie die in dit artikel wordt behandeld: de muallafati qulubuhum (zij wiens harten verzoend moeten worden). Shakir verdeeld deze onder in drie subcategorieën: Mensen waarvan verwacht wordt dat ze na het ontvangen van het geld moslim worden. Mensen die aanvallend zijn tegen de islam, in de verwachting dat zij hiermee stoppen. Mensen die kort geleden bekeerd zijn, om hun islam te versterken. We zien dat twee van de drie subcategorieën volgens Imam Shakir niet-moslims betreft. De eerste subcategorie legt hij als volgt uit: “Misschien zijn deze mensen aan het nadenken over de Islam, ze twijfelen, en dan komt daar the National Zakat Foundation of een soortgelijke organisatie die zegt: ‘Weet u, als moslimgemeenschap hebben we een regeling die zakat heet en dat is geld dat wordt gegeven aan mensen die aan het nadenken zijn over Islam…’ en bam, … ‘- Wow, Islam is goed. Het boeit me niet wat ik gisteren in dat tijdschrift las, deze mensen zijn goede mensen. Ik ga moslim worden.” (vanaf 5:48) Omdat Zaid Shakir in zijn hypothetische beschrijving al laat zien dat de ontvanger op de hoogte is van de intentie (het geven aan mensen die nog twijfelen over de islam) lijkt het te gaan om omkoping. We zullen verderop zien dat sommige geleerden van weleer ook een transactie beschrijven die duidt op omkoping, al zullen ze dit zelf natuurlijk nooit zo labelen. Ook imam Shakir legt dit fenomeen natuurlijk uit als een stukje liefdadigheid, wat het tot op zekere hoogte ook is. Maar de intentie is duidelijk iets anders. Wat deze intentie is, blijkt tevens uit zijn uitspraak van even daarvoor: “Als er aan hen wordt besteed, is het de verwachting dat dit hen binnen de islam zal duwen.” (4:42). Imak Shakir legt vervolgens uit dat het niet correct is om te veronderstellen dat deze categorie inmiddels is vervallen: “Imam Shafi’i en Malik waren van mening dat deze subcategorie niet meer gold wanneer de islam eenmaal was gevestigd. Maar in onze tijd, nu dat de islam zelfs in moslimlanden heel wankel is … zeggen velen van onze geleerden dat deze subcategorie weer geopend is.” (vanaf 6:25). ֎ Enkele tafsirs (exegeses) omtrent dit fenomeen We nemen een kijkje in de tafsir-literatuur (exegese) van de soennitische islam. Ibn Kathir Ibn Kathir wordt beschouwd als één van de meest gerenommeerde onder de mufasirun (schrijvers van tafsir). In zijn tafsir schreef hij over soera 9 vers 60 onder meer het volgende: “Er zijn verschillende typen van Al-Mu’allafatu Qulubuhum. Er zijn mensen die aalmoezen worden gegeven om de islam te aanvaarden.” Ibn Kathir citeert ook een bekende overlevering, die onder andere is te vinden in Sahih Muslim : “…en Allah’s Boodschapper (vrede zij met hem) gaf honderd kamelen aan Safwan b. Umayya. Hij gaf weer honderd kamelen en toen gaf hij hem wederom honderd kamelen. Sa’id b. Musayyib zei dat Safwan hem vertelde: (Bij Allah) Allah’s Boodschapper (vrede zij met hem) gaf me wat hij me gaf (en mijn gemoedstoestand op dat moment was dusdanig) dat hij in mijn ogen de meest gehate persoon onder de mensen was. Maar hij bleef geven totdat hij inmiddels voor mij de meest geliefde onder de mensen is.” [7] Wederom blijkt dat deze categorie van giftontvangers onder andere niet-moslims betreft, hoewel we verderop de bevestiging zullen krijgen dat het ook kan gaan om recente bekeerlingen, met als doel dat zij sterk blijven in het geloof of dat hun soortgenoten, landgenoten, et cetera ook geneigd worden om de islam te aanvaarden. Maududi Sayid Abul Ala Maududi is een twintigste-eeuwse islamjurist uit India. In zijn tafsir , Tafheem al Quran, schreef hij het volgende over dit fenomeen: “Een deel van de zakat mag ook gegeven worden om mensen voor de Islam te winnen die wellicht bezig zijn met anti-islamitische activiteiten, of zij uit het kamp van de ongelovigen die wellicht zover gebracht kunnen worden dat zij de moslims helpen, of nieuwe bekeerlingen die wellicht geneigd zijn terug te vallen naar ongeloof als er geen financiële hulp aan hen werd gegeven. Het is toegestaan om uitkeringen of grote sommen geld te verstrekken zodat zij helpers van de Islam worden, of onderdanen ervan, of om hen op z’n minst te kunnen maken tot onschadelijke vijanden. Een deel van de buit, of andere bronnen van inkomen, mogen aan hen worden besteed en, indien nodig, ook een deel van de Zakaat bronnen. In die gevallen zijn de voorwaarden van armoede of behoeftigheid tevens opgeheven; sterker nog, zij kunnen zelfs rijke mensen zijn of leiders die normaal gesproken niet in aanmerking komen voor enig deel van de Zakaat bronnen.” Zoals we dat gewend zijn van Maududi is hij erg duidelijk. Mensen die bezig zijn met anti-islamactiviteiten kunnen geld ontvangen, met als doel dat zij deze activiteiten staken. Hierbij kan worden opgemerkt dat lezers deze subcategorie invullen op een manier die afhangt van hun persoonlijke insteek. Moslims zullen hier mogelijk denken aan iemand die liegt over de islam en de religie probeert te kleineren. In de praktijk zien we echter dat de mensen die een dergelijk stempel krijgen dikwijls oprechte kritiek hebben op de islam en dat hun mening veel moslims onwelgevallig is. Het lijkt daarom plausibel om te veronderstellen dat Maududi beweert dat er onder andere geld kan gaan naar mensen die de gemiddelde mens beschouwt als islamcritici. Verderop in het artikel zullen we hier een praktijkvoorbeeld van laten zien, hetgeen zeldzaam is, omdat dergelijke praktijken logischerwijs niet vaak openlijk zullen voorkomen. Met betrekking tot de terechte vraag of dit wel echt omkoping is en niet slechts een kwalijke vorm van lobbyen: het is onwaarschijnlijk dat bij een dergelijke overdracht van fondsen niet aan de ontvanger duidelijk wordt gemaakt dat hij dit geld krijgt op voorwaarde dat hij de activiteiten staakt. Maar, eerlijkheidshalve moeten we hier een kleine slag om de arm houden, mede vanwege de door Ibn Kathir aangehaalde overlevering uit Sahih Muslim. [8] Strikt genomen staat de mogelijkheid hier nog open dat iemand geld ontvangt zonder te begrijpen wat het doel van deze gift is. In zo’n geval hopen de moslims dat de ontvanger geraakt wordt door hun liefdadigheid en vervolgens zijn motivatie verliest om de islam te “bestoken” met kritiek. Echter, de intentie van de gevende partij staat vast en is bedoeld om iemand om te kopen. Als de ontvangende partij zelf niet doorhad dat hij werd omgekocht, pleit dit alleen hem zelf vrij maar niet de gevende partij. Bovendien geldt deze slag om de arm slechts voor situaties waarin gegeven wordt vanuit een bepaalde verwachting zonder dat er gesproken wordt over de eventuele intenties van de ontvanger. Maar, zoals gezegd, blijkt uit andere overleveringen dat Muhammad giften gaf aan mensen die glashelder maakten dat ze iets wilden hebben voor hun bekering [9] en voor het positief spreken over de islam. [10] Deze overleveringen zullen verderop nogmaals worden geciteerd en behandeld, wanneer we aankomen bij het islamitische jurisprudentiewerk ‘Fiqh al Zakah’ van Al-Qaradawi. ֎ Zijn er fuqaha (islamitische juristen) die dit hebben bevestigd? We zijn aangekomen bij misschien wel het belangrijkste onderdeel: de juristen. Het interpreteren van Koranpassages en ahadith blijft immers vaak een onderwerp van controverse, doordat moslimapologeten blijven beweren dat men een verkeerde, ongeleerde interpretatie hanteert. Wanneer we echter naar de eindconclusies gaan van prominente juristen binnen de fiqh literatuur, ontstaat er een punt waarop de discussie kan worden beëindigd. Dat gezeged hebbende: het is voor onszelf van ondergeschikt belang wat de fuqaha hiervan hebben gezegd, aangezien deze literatuur dikwijls bolstaat van de niet-onderbouwde innovatie. Maar er zijn nu eenmaal veel moslims die deze geleerden zeer hoog aanslaan en (groten)deels afgaan op hun mening. Ibn Rushd De islamitische Maliki faqih (islamitische jurist) Ibn Rushd leefde in de 12e eeuw na Christus. In zijn toonaangevende werk Bidayat Al-Mujtahid schreef hij over d dfinitie van deze groep van zakatontvangers dat het gaat om “…mensen die worden aangespoord en aangemoedigd om zich te houden aan de islam”. Op dezelfde pagina gaat Ibn Rushd wat dieper in op enkele meningsverschillen over de vraag of het recht van deze doelgroep nog steeds bestond in zijn tijd: “Bestaat het recht van de mu’allafat qulubuhum nog steeds tot de dag van vandaag? Malik zei dat die mensen er vandaag niet meer zijn. Al-Shafi en Abu Hanifa waren van mening dat het recht van de mu’allafat qulubuhum nog wel voort bestaat tot de dag van vandaag als de imam deze legitiem acht, en zij zijn de mensen die worden bewogen en aangemoedigd om de Islam te volgen. De reden voor hun meningsverschil is gelegen in de vraag of het een recht is dat specifiek gold voor de Profeet (Allah’s vrede en zegeningen zij met hem) of dat het in het algemeen beschikbaar was voor de rest van de umma. De schijnbare betekenis is dat het een algemeen recht is maar dat het aan de imam is om het onder alle omstandigheden te gebruiken of alleen in bepaalde situaties en niet in andere, dat wil zeggen, in een hoedanigheid van zwakte en niet in die van kracht . Het is om deze reden dat Malik zei dat er vandaag geen behoefte aan is vanwege de kracht van de Islam.” [11] Bij Ibn Rushd vinden we de crux van het probleem bij moslims die beweren dat niet-moslims geen geld (meer) mogen ontvangen om ze naar de islam toe te trekken. Enkele grote juristen uit eerdere eeuwen stelden namelijk vast dat deze categorie van zakatontvangers niet van toepassing was voor de tijd waarin zij leefden. Ibn Rushd, die zelf ook leefde in een periode van islamitische macht, legt uit dat de juristen schreven vanuit hun eigen tijd waarin de islam sterk was en de lakens kon uitdelen. Maar wanneer de Islam zwak is, wordt deze categorie weer geopend, zoals ook imam Shakir al uitlegde in de video van the National Zakat Foundation. We zien hier dezelfde twee gezichten richting ongelovigen die we vaker zien wanneer we de geleerden van de islam raadplegen: vriendelijkheid in tijden van zwakte, maar een terugtrekkende hand wanneer de islam zijn doel van dominantie heeft bereikt. [12] Verderop kunt u lezen dat meer prominente juristen dit mechanisme hebben bevestigd. Al-Qaradawi, die uiteindelijk gelooft dat de verzoening van harten in alle tijden nodig kan zijn, geeft hieromtrent een overlevering die hij aantrof bij Al Kasani, waarin Umar, een van de metgezellen van Muhammad, een document verscheurt waarin staat dat bepaalde mensen geld zouden (blijven) krijgen ter verzoening van hun harten. Umar zou hebben gezegd: “Het klopt dat de Boodschapper van Allah (p) jullie gaf om jullie te verzoenen met de Islam, maar vandaag de dag heeft Allah zijn religie versterkt. Als je bij de islam blijft (dan is alles goed) maar als je dat niet doet, dan is er niets tussen ons behalve het zwaard.” [13] Los van de zoveelste bevestiging dat afvalligen te maken krijgen met het zwaard, laat dit ook zien dat de islam haar “liefdadigheid” richting ongelovigen en recente bekeerlingen loslaat op het moment dat het doel van macht is bereikt. We hoeven de lezer niet uit te leggen dat dit veel zegt over de motivaties voor het bieden van “liefdadigheid”. Want er is altijd behoefte aan liefdadigheid. Maar volgens deze tekst wordt dit aan bepaalde mensen alleen gegeven wanneer de islam hier beter van wordt en dus niet vanuit de motivatie om simpelweg goede daden te verrichten. De vraag rijst dan ook of de veelgehoorde claim, dat de Islam een bekerende religie is, wel recht doet aan de realiteit, gelet op de mening dat bepaalde toenaderingen richting ongelovigen na verloop van tijd op een laag pitje komen te staan of zelfs helemaal verdwijnen. Ook de veelgehoorde claim dat mensen na een gewogen studie bekeren naar de islam, wordt door bovenstaande ontkracht. Het laatste duwtje mag namelijk worden gegeven middels het aanreiken van een vuist vol geld. Al-Mawardi Al-Mawardi was een elfde-eeuwse Shafi’i jurist die nog steeds als een van de zwaargewichten geldt. Ook hij schreef over deze categorie zakatontvangers. Volgens hem vallen zij in vier subcategorieën: Zij die dichterbij gebracht worden zodat zij de moslims helpen Zij die dichterbij gebracht worden zodat zij zich onthouden van het schaden van moslims Zij die dichterbij gebracht worden vanwege hun begeerte voor de Islam Zij die dichterbij gebracht worden om de begeerte voor de islam te stimuleren in hun volk en familie Al-Mawardi bevestigt in zijn werk Al-Ahkam As-Sultaniyyah, The Laws of Islamic Governance, ook dat er met deze vier intenties geld mag worden gegeven aan niet-moslims. Hij was echter wel van mening dat zij dit niet mogen ontvangen vanuit de zakat, maar vanuit de fay (geweldloos overgenomen buit) of de ghaneemah (met geweld van de onderworpen volken afgenomen buit). [14] Al-Nawawi Al-Nawawi was een dertiende-eeuwse Shafi’i jurist. Ook hij bevestigt een aantal zaken: “Mensen die geneigd zijn tot de Islam en wat hulp nodig hebben om zichzelf openlijk tot bekeerling te verklaren; of degene wiens sociale positie hoop geeft voor de bekering van andere ongelovigen.” [15] Salih al Fawzan Salih al Fawzan is een hedendaagse Hanbali jurist en tevens salafist. Hij wordt over het algemeen gezien als de meest wijze islamgeleerde van Saudi-Arabië. In zijn werk over islamitische jurisprudentie staat het volgende: “De vierde categorie betreft zij die zakah wordt gegeven om hun harten samen te brengen voor de islam. Deze mensen vallen uiteen in twee subcategorieën: ongelovigen en moslims. De ongelovige wordt van de zakah gegeven als er van hem kan worden verwacht dat hij de islam aanvaart, zodat hij gewilliger wordt om de islam te aanvaarden. Een ongelovige mag ook van de zakah gegeven worden om zijn kwaad tegen moslims te stoppen. De moslim kan zakah ontvangen om zijn geloof te versterken of om zijn gelijken van de niet-moslims de islam te doen aanvaarden, of voor enige andere legitieme en wettige redenen die de moslims goed doet. Zulke mensen dienen alleen te krijgen wanneer dit noodzakelijk is, want ‘Umar Ibnul-Khattab, ‘Uthman Ibn ‘Affan en ‘Ali Ibn Abu Talib (moge Allah met hen tevreden zijn) stopten met het geven van zakah toen er geen noodzaak meer voor was.” [16] Al-Qaradawi Al-Qaradawi is een hedendaagse soenitische geleerde die wordt gezien als een van de grootste autoriteiten op gebied van islamitische jurisprudentie (fiqh). Bovendien is zijn boek ‘Fiqh al Zakah’ volgens velen het meest complete boek over de derde verplichte zuil van de islam. Aan het begin van dit hoofdstuk gaven we al aan dat wij de werken van fuqaha aanhalen om de moslims die deze mensen hoog aanslaan te overtuigen, terwijl de islamitische bronnen voor ons al duidelijk genoeg zijn. Al-Qaradawi is wat ons betreft een geleerde die op dit punt teruggaat naar die islamitische bronnen en daarmee alle innovaties (zoals de vermeende afschaffing van deze categorie zakatontvangers) weerlegt. In zijn boek is een uitgebreid hoofdstuk gewijd aan de verzoening van de harten vanuit de opbrengsten van de zakat of andere fondsen. Al-Qaradawi weerlegt hierin de meningen van bepaalde geleerden, die zeiden dat het geven aan deze categorie is afgeschaft sinds de dood van Muhammad of sinds zijn opvolgers zijn gestopt met het geven aan deze mensen. [17] Volgens Al-Qaradawi is het onmogelijk dat een gebod van Allah wordt afgeschaft door een metgezel. [18] Wel laat hij enige ruimte voor het idee dat deze categorie in tijden van islamitische kracht vervalt, om vervolgens weer te worden heropend in tijden van zwakte, [19] al lijkt hij ook met deze visie moeite te hebben. [20] Hij vindt namelijk dat er in iedere tijd redenen kunnen zijn om zakat uit te geven ter verzoening van harten, maar dat de islamitische staat dit als eerste bepaalt. Wanneer de islamitische staat ontbreekt, of haar taak op dit punt niet uitvoert, kunnen islamitische organisaties deze taak op zich nemen. Al-Qaradawi vindt het onverstandig wanneer individuele moslims deze categorie mensen geld geven, ook als de islamitische staat én islamitische organisaties deze taak laten liggen. [21] Volgens Al-Qaradawi zijn er zeven subcategorieën [22] binnen deze categorie van zakatontvangers: Mensen die dichtbij hun bekering naar de Islam zijn Mensen die de moslims kunnen schaden en hiermee stoppen na het ontvangen van geld Mensen die pas bekeerd zijn, om hun islam sterk te maken Prominente moslims wiens status gerespecteerd wordt door niet-moslims, in de hoop dat zij de islam zullen aannemen Moslimleiders met een zwak geloof, in de hoop dat zij hun invloed voor de Islam gebruiken Moslims die rond de grens van moslimlanden wonen, waarvan verwacht wordt dat zij het moslimland verdedigen tegen aanvallen van vijanden Moslims wiens invloed nodig is bij het proces van het collecteren van zakat, zodat zij potentiële rebellen kunnen overhalen tot het betalen van zakat, om toekomstig geweld te voorkomen Al-Qaradawis behandeling van de meningsverschillen Volgens Al-Qaradawi zei Al-Shafi’i (eponiem van de Shafi’i wetschool) dat nieuwkomers binnen de islam wel onder deze categorie zakat ontvangers vallen, maar dat ongelovigen niet uit de zakat mogen krijgen, aangezien Muhammad de ongelovigen gaf vanuit de fay (buit) en niet de zakat. Ook de beroemde mufasir en Shafi’i jurist Al Razi, die op zijn beurt weer Al Wahidi zou citeren, was volgens Al-Qaradawi van mening dat er zeker wel gegeven mag worden aan ongelovigen, met het doel hen naar de islam te brengen, maar dat dit niet uit de zakat mag komen. Hierop reageert Al-Qaradawi onder andere door vast te stellen dat bijvoorbeeld de mufasir Qatadah ibn Di’ama al-Sadusi zei dat deze categorie vaak heidense bedoeïenen betrof die Muhammad gaf vanuit de zakat om ze tot het geloof te brengen. [23] Ook verderop zullen we voorbeelden zien waarin Muhammad ongelovigen gaf vanuit de zakat. Al-Qaradawi vertelt verder dat de Maliki jurist Al Qurtubi schreef dat “zakat geven aan ongelovigen om ze naar de islam te brengen een vorm van jihad is.” [24] Volgens Al-Qaradawi geloofden Ahmad ibn Hanbal (eponiem van de Hanbali wetschool) en zijn discipelen dat de regels omtrent het verzoenen van harten permanent zijn. Dit zou ook de positie zijn geweest van Maliki jurist Abu Bakr ibn al-Arabi, die volgens Al-Qaradawi het volgende toevoegde: “Als de Islam sterk wordt, vervalt deze groep ontvangers, maar als zij nodig zijn, mogen zij hun deel krijgen, zoals ook de Boodschapper van God (p) hen gaf”. Ook de reeds genoemde Al-Nawawi wordt door Al-Qaradawi aangehaald. Al-Nawawi zou in zijn werk de geleerde Al Hasan als volgt hebben geciteerd: “Vandaag moet er geen verzoening van de harten zijn vanuit de zakat.” Al Sha’bi zou verder gegaan zijn, door te schrijven dat zij wiens harten worden verzoend een groep was ten tijde van Muhammad die verviel toen Abu Bakr de leiding nam. [25] Al Nawawi zou vervolgens Al Shafi’i als volgt hebben geciteerd: “Als ongelovigen worden verzoend, dan moeten zij alleen uit de fay worden betaald en niet uit de zakat, aangezien zakat niet gegeven mag worden aan niet-moslims.” Al-Shafi’i zou ook hebben gezegd dat deze groep niets meer krijgt zodra de islamitische staat sterk is. [26] Wat betreft de Malikieten, zo schrijft Al-Qaradawi, bestaan er onder hen twee opinies, waarvan de ene wel en de ander niet toestaat dat deze groep zakat ontvangt. Hanafi’s zouden geloven dat er sinds de dood van Muhammad niet meer gegeven moet worden voor verzoening. Hij verwijst hiervoor naar Kasani, die dit laatste de correctie positie noemde omdat de metgezellen hierover unaniem zouden zijn. Iets wat Al-Qaradawi vervolgens zegt te kunnen weerleggen middels onder meer het eerder genoemde feit dat de metgezellen niets uit de Koran kunnen afschaffen. Al-Qaradawi legt uit: De geleerden van usul bevestigen dat de afhankelijkheid die een wet van een gedefinieerd element heeft, een indicatie is dat dit element de oorzaak is van de wet: “Het spenderen van de zakah hangt in dit geval af van de noodzaak voor de verzoening van harten. Dit betekent dat verzoening de oorzaak van de betaling is.” [27] Het kan dus zijn dat wanneer er geen behoefte is aan verzoening van de harten, de stap van Umar weer kan worden gezet. Dit zou immers ook gebeuren wanneer een andere categorie, bijvoorbeeld de zakat medewerkers, niet betaald krijgen als er op een bepaald moment geen werkers zijn. Dit betekent niet dat de categorie is afgeschaft maar dat deze tijdelijk is opgeheven, aldus Al-Qaradawi. Sterker nog, Al-Qaradawi is van mening dat er nooit een ijma (consensus) bestond over afschaffing van deze door Allah voorgeschreven categorie: “Umar heeft de betaling aan individuen wiens harten worden verzoend niet afgeschaft, noch was er ooit een ijma over een dergelijke afschaffing”. [28] Hij licht dit verder toe door te wijzen op het feit dat een wet van Allah alleen kan worden afgeschaft door een openbaring aan diens boodschapper, hetgeen dan ook zou moeten plaatsvinden tijdens het leven van Muhammad. Daarna is afschaffing alleen mogelijk wanneer twee authentieke teksten in de Koran of Soenna totaal in tegenstrijd met elkaar zijn en waarvan men weet dat de ene later is geopenbaard dan de andere, aldus Al-Qaradawi. [29] Kan deze categorie tijdelijk worden opgeschort? Nu Al-Qaradawi heeft uitgelegd waarom het niet is afgeschaft, richt hij zich op enkele geleerden die hebben gezegd dat de noodzaak van de verzoening van de harten tijdelijk kan worden opgeschort. Hierbij moet opgemerkt worden dat Al-Qaradawi in de eerdere citaten kennelijk ten behoeve van de discussie instemde met deze positie, omwille van zijn weerlegging van het standpunt dat het definitief door de opvolgers van Muhammad zou zijn afgeschaft. Al-Qaradawi noemt het een incorrecte aanname dat verzoening alleen plaats zou vinden als de moslimstaat zwak is: “Dit is een onnodige restrictie en een onrealistische aanname”. [30] Hij citeert hiervoor uit de tafsir van Al Tabari, [31] die het volgende zou hebben geschreven: “Allah zorgt ervoor dat de zakah twee doelen vervult, namelijk het verzadigen van de behoeften van moslims en het verstevigen van het streven van de islam. Het streven van de islam betreft de rijken en de armen, aangezien wat hiervoor gegeven wordt niet is gericht op het uitwissen van armoede, maar op het verstevigen van de inzet voor islam. Vechters voor het pad van Allah wordt zakah gegeven ongeacht of ze arm zijn of rijk. De betaling aan zij wiens harten worden verzoend, wordt gedaan ongeacht hun welvaart, omdat het wordt gegeven om de roep naar de islam te ondersteunen. De Profeet (p) gaf zakah voor verzoening van harten nadat Allah het grootste deel van Arabië voor hem had geopend en nadat de islamitische staat goed en wel was gevestigd. Er is geen steun binnen de Soenna voor zij die claimen dat er geen nood meer is voor verzoening van harten na de versteviging van islam en zijn staat.” [32] Naast de uitleg van Al-Qaradawi omtrent de applicatie van deze richtlijn in alle tijden, bevestigt hij tevens iets dat al bleek uit andere bronnen en citaten: de “liefdadigheid” heeft niets te maken met het welzijn van de ontvangende partij, maar betreft uitsluitend de behoeften van de moslims en de islam. ֎ Omkoping? We hebben al gezien dat sommige islamitische geleerden het standpunt innamen dat de liefdadigheid richting zij wiens harten verzoend worden slechts wordt ingegeven door de behoefte hieraan vanuit de islam of de moslimgemeenschap. Dit maakt dat het geen oprechte liefdadigheid is, maar slechts een middel om islamitische invloed te vergroten. Dat het kwalijk is om geld aan mensen te geven met de intentie om ze naar de islam te trekken of hun islamkritiek te neutraliseren, is glashelder. Of er ook sprake is van daadwerkelijke omkoping kan afhangen van de situatie. We zagen al in de hypothetische schets van Zaid Shakir dat het aan de ontvanger duidelijk wordt gemaakt dat het geld gegeven wordt omdat ze weten dat hij of zij openstaat voor de islam en nog twijfelt om toe te treden tot de religie. Bij het aannemen van het geld zal de ontvanger zich dus laten beïnvloeden tot het aannemen van een nieuw geloof dankzij een financiële prikkel, vaak afkomstig uit de verplichte zakat die moslims betalen. Ook in het geval waarin de ontvanger een islamcriticus is, zou men redelijkerwijs kunnen veronderstellen dat de intentie van de gift bekend moet zijn. Op z’n minst zal er sprake zijn van een eenzijdige poging tot omkoping, aangezien de gever zelf heel goed weet dat het doel van zijn gift is om iemand iets te laten doen (bekeren naar de islam) of laten (anti-islamactiviteiten staken). Laten we kijken of er nog duidelijkere voorbeelden zijn van omkoping om toe te treden tot de islam en neutralisering van ongelovigen. Daarbij is het goed om vast te stellen wat een islamitische definitie zou kunnen zijn van regelrechte omkoping. Het is interessant om te bekijken hoe islamitische schrijvers een dergelijke handeling interpreteren op onbewaakte momenten waarop zij niet bezig zijn met het verdedigen van de reputatie van de islam. We weten dat de islamitische geleerden en organisaties zonder moeite over omkoping spreken [33] wanneer het gaat om de beroemde poging van de Quraish om Muhammad te laten stoppen met zijn belediging en ridiculisering van hun geloof en leefwijze. [34] Dat is niet zo vreemd, aangezien het hierbij gaat om een onverbloemde poging om Muhammad geld te geven in ruil voor het achterwege laten van bepaalde acties. In ‘Fiqh al Zakah’ van Al-Qaradawi, wordt een tweetal overleveringen aangehaald uit het leven van Muhammad, waarin hetzelfde mechanisme zich voordoet. Het enige verschil is dat het initiatief komt van de ontvangende partij, maar zo’n constructie verandert niets aan het feit dat het omkoping betreft: “De tweede groep betreffen zij die de moslims kunnen schaden, waarvan het geven van zakah hen doet stoppen de moslims te schaden. Ibn ‘Abbas heeft overgeleverd dat bepaalde mensen naar de Profeet kwamen die, als ze van de sadaqat kregen, de Islam zouden prijzen en het een goede religie zouden noemen, maar zo niet, dan zouden ze kwaadspreken over de Islam.” [35] Opvallend is hier dat Al-Qaradawi een overlevering met betrekking tot het schaden van de islam toepast op het schaden van moslims. Hieruit kan worden afgeleid dat beide soorten van schade volgens hem synoniemen van elkaar kunnen zijn. Het feit dat Al-Qaradawi bovenstaande, door Ibn ‘Abbas overgeleverde, narratief aanhaalt bij zijn uitleg over het ontvangen van zakat geeft al aan dat Muhammad dit geld ook daadwerkelijk gaf. Hier zou de oplettende lezer nog kunnen opmerken dat deze transactie meer wegheeft van chantage, aangezien de ontvanger dreigt te zullen kwaadspreken als hij het geld niet krijgt. Ook hier laat de algemene toepassing van Al-Qaradawi echter zien dat er geld mag naar mensen die de moslims kunnen schaden, waarbij niet wordt gespecificeerd dat het moet gaan om mensen die zelf komen met het verzoek iets te ontvangen. Immers, het gaat Al-Qaradawi om het actief geven aan zij die de moslims kunnen schaden. Nergens maakt hij duidelijk dat het moet gaan om niet-moslims die zelf komen met dit idee. Dat is begrijpelijk, want anders zouden mensen voortdurend misbruik kunnen maken van een dergelijke regeling. Bovendien is het onwaarschijnlijk dat Muhammad geld zou geven uit angst dat iemand zou kwaadspreken over de islam. Veel aannemelijker is dat Muhammad zulke mensen gaf vanuit pragmatische redenen, namelijk om de (politieke) invloed van de (politieke) islam te vergroten. Maar, mocht bovenstaande toch nog reden zijn voor een uitweg, dan is er nog een duidelijker voorbeeld uit een, eveneens door Al-Qaradawi genoemde, overlevering: “Nooit werd de Boodschapper van Allah (p) iets gevraagd voor het accepteren van de islam zonder dat hij het gaf. Er kwam eens een man die vroeg iets te krijgen voor het aannemen van de Islam. De Boodschapper gaf het bevel dat hij genoeg schapen kreeg om de afstand te vullen tussen twee heuvels, vanuit de schapen die werden geïnd als sadaqah. De man ging terug naar zijn clan en zei: ‘O mijn volk, accepteer de Islam, want Muhammad geeft als iemand die geen armoede vreest.’” [36] In deze twee overleveringen staat onomstotelijk vast dat beide partijen op de hoogte waren van het doel van de transactie. De ontvanger vroeg aan de gever (Muhammad) om iets te krijgen in ruil voor zijn acceptatie van de Islam. In beide gevallen krijgt iemand geld voor het doen en/of laten van bepaalde zaken. Dit is dé definitie van omkoping: “De misdaad van het geven van geld of iets anders van waarde, vaak op illegale wijze, om iemand over te halen om iets te doen wat jij wilt. “ [37] ֎ Hedendaagse voorbeelden Misschien kent u hedendaagse voorbeelden van deze praktijken in uw eigen omgeving. Denk bijvoorbeeld aan mensen die net moslim zijn geworden en opeens dure reisjes kunnen maken naar moslimlanden, om van daaruit promotie te maken voor de islam richting bepaalde Westerse media. Of denk aan mensen die juist veel kritiek op de islam hadden maar dit opeens staakten en zelfs positief over de islam begonnen te spreken. Denk ook aan journalisten die zonder enige kritische houding spreken over de pracht en praal van de islam. Wanneer u in zo’n geval bewijzen heeft van een financiële transactie kunt u ons dit laten weten. Stoppen met islamkritiek In de praktijk zien we in elk geval dat het voor is gekomen dat islamcritici een aanbod kregen om te stoppen met hun activiteiten in ruil voor een hoop geld. Een medewerker van the Qura’nic Da’wah Center International (QDCI) liet in 2012 op Facebook zelfs openlijk aan een christen weten dat er een aanbod klaarlag om 50.000 roepies per maand te krijgen als deze de islam zou accepteren en voor hen zou komen werken ( zie foto ). Er wordt hem nog even medegedeeld dat hij tenslotte uit een arm christelijk gezin komt. De christen wees het aanbod resoluut af, maar het aanbod is in lijn met wat Imam Zaid Shakir al vertelde in de video van the National Zakat Foundation: vaak zijn het arme mensen die je dichter bij de islam kunt brengen met giften. Hoewel het hier strikt genomen gaat om een baanaanbod, blijft het een financiële prikkel waarvan gehoopt wordt dat het de christen beweegt tot het inzetten van zijn debatvaardigheden voor de islam. Wij hebben persoonlijk contact gezocht met QDCI in Pakistan. Een vertegenwoordiger en docent gaf aan deze persoon te kennen en dat deze onder hem gestudeerd heeft, maar dat hij hem al jaren niet heeft gezien. Ook gaf de vertegenwoordiger aan dat de strekking van zijn Facebookcommentaar volgens de Islam niet acceptabel is. Uiteraard verwachtten wij geen erkenning van dit fenomeen, maar het gesprek heeft zeker een meerwaarde gehad voor het vaststellen van de autenticiteit van het Facebookbericht, aangezien deze persoon volgens de vertegenwoordiger van QDCI echt bestaat en in die tijd werkzaam was voor de organisatie. En zo zijn er meer gevallen bekend waarbij moslimorganisaties verdacht werden van het ronduit omkopen van mensen, zodat zij bekeren naar de islam. In 2014 was er een geval in Maleisië , waarbij een islamitisch goed doel hiervan werd verdacht. Het is niet bekend of de aantijgingen kloppen. De organisatie heeft het ontkend. Ook in India is tenminste één geval bekend waarbij journalisten het vermoeden hadden dat arme Hindoes geld kregen ter bevordering van hun overstap naar de Islam. Het moge duidelijk zijn dat zulke gevallen zelden de openbaarheid halen. De theologische onderbouwing voor zulke handelingen is in elk geval sterk te noemen. Massamedia Het valt ons al jaren op dat bepaalde mainstreammedia opvallend positief spreken over de islam. Op zichzelf is dit natuurlijk niet verdacht, aangezien dit hun oprechte mening kan zijn. Maar wanneer er structureel wordt gesproken met de meest intellectueel onoprechte standpunten, [38] die ook nog regelrecht uit een dawahboekje lijken te komen, kun je een vermoeden krijgen van omkoping. Wellicht is het dan ook geen toeval dat een dergelijke vorm van omkoping vanuit de islam kan worden uitgevoerd. Dit is in elk geval de mening van Al-Qaradawi: “Het kan ook gegeven worden ter ondersteuning van onderzoek en om massamedia te gebruiken die de religie van islam doceert en haar doelen verdedigt tegen aanvallers.” [39] ֎ Conclusies De eerste vraag was of mensen kunnen worden betaald om moslim te worden. Het antwoord is “ja”, aangezien Muhammad rijkelijk spendeerde aan niet-gelovige mannen. Hij deed dit naar eigen zeggen om hun harten te verzoenen met de islam. Deze terminologie vinden we terug in soera Taubah (9) van de Koran, daar waar de rechtmatige ontvangers van de zakat worden opgesomd. Een tweede vraag was of ongelovigen ook geld konden krijgen om hun “kwaadsprekerij” te kunnen stoppen. Ook dit wordt bevestigend beantwoord door het feit dat Muhammad zulke mannen soms goederen gaf om te voorkomen dat zij kwaad zouden spreken van de Islam, waarbij het voor beide partijen helder moet zijn geweest dat er sprake is van omkoping. Op onbewaakte momenten spreken de geleerden van de islam ook over omkoping wanneer zij schrijven over de Quraish en hun poging om Muhammad over te halen tot het staken van zijn anti-Quraish activiteiten. We hebben gezien dat de Koran en de Soenna veel prominente geleerden hebben doen concluderen dat er vanuit de zakat mag worden gegeven aan ongelovige (zelfs rijke) mensen. Dit onder andere in de hoop dat zij: 1. tot de islam bekeren, 2. hun soortgenoten meekrijgen naar de islam, 3. stoppen met hun anti-islampraktijken of hun aanvallen richting moslims. Welke van deze varianten het ook betreft, we hebben kunnen zien dat er volgens bepaalde prominente geleerden altijd een reden kan worden gevonden om dit geld op zo’n manier te verstrekken dat de ontvangende partij begrijpt dat er een tegenprestatie van hem wordt verwacht. Ook hebben we vanuit de vergelijkende studies van Ibn Rushd en Al-Qaradawi gezien dat er nooit een ijma (consensus) bestond met betrekking tot de afschaffing van het geven ter verzoening van harten. Hoewel moslims zeggen dat de Koran in soera al Baqarah(2) vers 188 een verbod legt op alle vormen van omkoping, zien we vanuit de tafsir (exegese) dat het hier om een specifieke juridische omstandigheid gaat, waarin iemand ten onrechte ontkent een lening te hebben genomen terwijl er niets zwart-op-wit-staat. [40] De Koran veroordeeld het wanneer een persoon willens en wetens leeft van geleend geld, maar toch zijn “gelijk” probeert te halen bij een rechter. Echter, wanneer het gaat om de verspreiding van de islam zijn er richtlijnen waarmee mensen geld kan worden gegeven om ze onder andere te brengen tot het aannemen van de islam of het staken van kritiek op deze religie. Eindnoten [1] Al-Qaradawi, Yusuf; ‘Fiqh al Zakah’; Volume I, vertaald door Monzer Kafh; ‘Scientific Publishing Centre King Abdulaziz University, Jeddah, Kingdom of Saudi-Arabia (2000), p. xl [2] Sahih al Bukhari, boek 55 hadith 558; zie ook dr. Muhammad Mushin Khan; The Translation of the Meaning of Sahih al-Bukhari, Volume 4, p. 339 [3] Tabari, History of al-Tabari, volume 9, vertaling van Ismail K. Poonawala, p. 31 [4] Ibn Ishaq, Sirat Rasul Allah – The Life of Muhammad, vertaling van A. Guillaume, p. 594 [5] Al-Qaradawi, Volume II, p. 33-34 [6] https://themuslim500.com/profiles/imam-zaid-shakir/ [7] Sahih Muslim, volume 6 boek 43, hadith 2313, vertaald door Nasiruddin al-Khattab; Darussalam 2007 ( online referentie ) [8] Ibid. [9] Al-Qaradawi, Volume II, p. 33 [10] Ibid, p. 34 [11] Ibn Rushd, Bidayat Al-Mujtahid, Volume 1, vertaald door professor Imran Ahsan Khan Nyazee, p. 320 [12] Deo Volente NL; ‘Islamcheck: vernederende omgangsvormen met andersgelovigen of pragmatisme in oorlogstijd?’: (“Wanneer de moslims echter als minderheid in een niet-islamitisch land wonen, mogen ze niet-moslims wel het midden van de weg geven en hen zelfs als eerste groeten, om zo het grotere belang van de islamitische minderheid te dienen.”) [13] Al-Qaradawi, Volume II, p. 36 [14] Al-Mawardi, Al-Ahkam As-Sultaniyyah, The Laws of Islamic Governance, vertaling Asadullah Yate PhD, p. 181 [15] Al-Nawawi, Minhaj et Talibin; a manual of Muhammadan law according to the school of Shafi, vertaald door L.W.C. van den Berg en E.C. Howard, p. 277 [16] Al-Fawzan, Salih, Dr.; ‘A Summary of Islamic Jurisprudence, Volume I, special Edition for Al-Daawah Foundation’; Al-Maiman Publishing House, Saudi Arabia; p. 363 [17] Al-Qaradawi, Volume II, p. 36 [18] Ibid, p. 37 (“Needless to say, the sayings and doings of a Companion cannot annul Qur’anic-texts…”) [19] Ibid, p. 39 (“If weakness is a reason for distribution towards reconciling hearts, it exists today.”) [20] Ibid, p. 39 (“There is no support in Sunnah for those who claim that after the strengthening of Islam and its state there is no need for reconciling hearts.”) [21] Ibid, p. 39 [22] Ibid, p. 33 [23] Ibid, p. 35 [24] Ibid, p. 35 [25] Ibid, p. 35 [26] Ibid, p. 36 [27] Ibid, p. 36 [28] Ibid, p. 37 [29] Ibid, p. 37 [30] Ibid, p. 38 [31] Tafsir al Tabari, ed. Shakir, Vol. 14, p. 316 [32] Al-Qaradawi, Volume II, p. 39 [33] Safi-ur-Rahman al-Mubarkpuri, geleerde: https://aboutislam.net/shariah/prophet-muhammad/quraish-negotiates-prophet-story/ ; zie ook: https://www.infinitelight.org/detailed-biography/905-an-attempt-to-bribe.html , https://www.rafed.net/en/index.php?option=com_content&view=article&id=13804:the-quraysh-try-to-bribe-the-holy-prophet&catid=79:history&Itemid=1033 en https://islamicpedia.in/quresh-tried-to-bribe-prophet-muhammad-pbuh/ . [34] Sira Ibn Hisham, biography of the Prophet, vertaald door Inas A. Farid, Al-Falah Foundation, p. 48 en 50 [35] Al-Qaradawi, Volume II, p. 34 [36] Al-Qaradawi, Volume II, p. 33 [37] https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/bribery [38] Deo Volente NL; ‘Zegt de Koran: “Wie één mens doodt, doodt een hele mensheid?”; link [39] Al-Qaradawi, Volume II, p. 39 [40] https://quranx.com/tafsirs/2.188
door Chris Develing 30 juni 2026
‘Ik ben voor de zwarten!’ riep mijn zoontje vanaf de bank. Ondanks de onhandige tijden, proberen mijn zesjarige zoon en ik elke avond een stukje mee te pakken van de WK-wedstrijden. Wat te laat wordt, bekijken we de volgende ochtend in de samenvatting. Wat een prachtige tijd is dit voor ouders en kinderen die houden van het meest bekende spelletje ter wereld! Maar, als u zich stiekem al een alinea lang afvraagt voor wie mijn zoontje nu eigenlijk juichte, dan is dit stukje voor u bestemd. Toen mijn kleine kereltje die woorden sprak, speelde Noorwegen tegen Senegal. De tenues van beide teams waren geweldig. Tenminste, als je nog een zwart-wit-televisie hebt en bijna geen wedstrijd normaal kunt volgen. Senegal speelde in het spierwit en Noorwegen droeg gitzwarte tenues. Voor volwassenen kan daar een zekere ironie of satire in zitten. Volken die bekend staan om hun uitgesproken donkere dan wel bleke huidskleur, speelden in een contrasterende tint die een stuk beter overeenkwam met de huidskleur van hun tegenstanders. Is het een vorm van onderhuids racisme om daar überhaupt bij stil te staan? Ik denk dat het meer te maken heeft met het hebben van twee ogen en tikkeltje fantasie en humor. Toch voelde het als een overwinning dat mijn zoon met ‘de zwarten’ doelde op het bleke Noorse team. Allereerst omdat ik hem goed genoeg ken om te weten dat hij die voorkeur niet baseerde op zijn eigen bleke huid, maar op zijn inschatting dat de Noren waarschijnlijk gingen winnen (en dat deden ze). Maar mijn hart juichte vooral omdat zijn eerste ingeving over de kleuren van de kleding ging. Wat heerlijk dat een kind nog zo kan denken! Dit heb ik eerder bij hem gemerkt en ik beschouw het, mogelijk onterecht, als loon naar werken. Bij ons thuis verwijzen we namelijk nooit naar iemand op basis van diens huidskleur, tenzij het niet anders kan. Conditionering Overdreven? Onnozel? Wat als ik hem, bewust of onbewust, had geconditioneerd met huidskleur als de meest voor de hand liggende tool om naar mensen te verwijzen? Er valt veel voor te zeggen om zoiets onschuldig of zelfs neutraal te noemen, omdat het niet per se wordt gebruikt met kwade intenties. Maar in een wereld waarin mensen zo vaak worden ingedeeld op basis van dat ene kenmerk, in plaats van de brede waaier aan ‘identiteiten’ die ieder van ons in zich draagt, voelt het niet goed om daarin mee te blijven gaan. Tijd voor een nieuw idee! Zelf ben ik wel zo opgegroeid. Ik denk terug aan een gesprek dat ik als tiener met een klasgenoot voerde. Ik opperde dat je nooit iemand moest 'pakken op z'n huidskleur'. De klasgenoot vond dat juist de ultieme mogelijkheid om iemand ‘te pakken op z’n zwakte’. We waren niet ouder dan dertien. En hoewel ik altijd weerstand bood tegen dat extreme gebruik van huidskleuren, is het wel in mijn lijf gaan zitten om mensen als het ware in mijn geheugen op te slaan met hun huidskleur als één van de voornaamste kernwoorden. Misschien is het gewoon onvermijdelijk. Zoals gezegd, we hebben ogen en we hoeven elkanders huidsleur niet ten koste van alles te ontkennen of omzeilen. Dan zou je de baby met het badwater weggooien. Maar hoe mooi zou het zijn als we allemaal naar de wereld keken door de ogen van een jongetje van zes, dat nog niet op het idee is gebracht om naar mensen te verwijzen door hun huidskleur hardop uit te spreken? Als de weg vooruit bestaat, is dit toch de invoegstrook? Spierwit en gitzwart Er zit misschien nog een zwakke schakel in mijn redenering. ‘Zwart’ is ook maar een aangeleerde duiding. Een kind vindt het misschien niet logisch om mensen zwart te noemen terwijl ze eigenlijk (donker)bruin zijn. Daar ben ik het mee eens! Maar het punt is dat mijn zoon überhaupt geen huidskleur noemde, terwijl zijn geconditioneerde vader nog moest nadenken of hij doelde op de kleur van het polyester of het vlees. Precies omdat ik dát in mezelf betreur, probeer ik het bij mijn kinderen over een andere boeg te gooien. Het probleem met de hedendaagse huidskleurtaal is dat het bijna letterlijk zo divers is als een zwart-wittelevisie. Zwart en wit zijn extreme termen, die extreem denken oproepen. Vrijwel niemand is echt zwart of wit. De absolute meerderheid bevindt zich ergens daartussen. Toch moeten we volgens het woke-denken vrijwel iedereen omschrijven met de extremiteiten van het kleurenspectrum. Alles wat er tussenin valt mag bruin worden genoemd, maar daar houdt het echt op. Mensen mogen hun eigen kleur ook niet meer kiezen. Blank zou racistisch zijn, omdat het slaat op schoonheid of reinheid. Maar al zou dat zo zijn, waarom is het erg? Bovenaan dit stuk sprak ik over ‘spierwit’ en ‘gitzwart’. De vergelijking met een kale spier is niet al te complimenteus, maar 'gitzwart' verwijst naar een diepzwarte siersteen. Mag dat ook niet meer binnen de context van huidskleuren? Het is niet dat ik tegen het benoemen ben. Dat zou onwerkbaar en naïef zijn. Maar als ik ervoor kan zorgen dat mijn kinderen niet het allereerst aan huidskleur denken bij het omschrijven van een medemens, ben ik een gelukkig man. En als het dan toch moet, mogen ze van mij zelf kiezen of ze een blanke ‘wit-roze’ of ‘wit’ noemen en of ze naar iemand met een donkere huidskleur verwijzen als zwart, bruin of gekleurd. Als ze maar leren dat andere kenmerken veel bepalender zijn voor je wereldbeeld en je taal. Al was het maar zodat ze het later bij hun vader aan z'n verstand kunnen peuteren.
door Chris Develing 10 april 2026
Het is niet altijd eenvoudig om te zien waarom iets populair wordt in een bepaalde tijd. Soms is er een onbewuste aantrekkingskracht tot een foto of filmpje, omdat er een snaar wordt geraakt waarvan we zelf niet goed weten waar die zit. Een recent clipje, dat tien jaar na publicatie opeens viraal ging, is misschien zo’n voorbeeld van een meme die in een nieuwe tijd symbool staat voor nieuwe sentimenten. Het gaat om een clipje uit het kinderprogramma Lauren and Hacker, waarin een jonge vrouw en een pop, Hacker de hond, met elkaar grappen en grollen. Het clipje uit 2016 betreft de uitspraak van Hacker, die op dramatische wijze tegen Lauren zegt: ‘We zijn gewoon normale mannen’, waarop Lauren lachend vraagt wat hij bedoelt. De hond herhaalt, ditmaal nog dramatischer: ‘we zijn gewoon onschuldige mannen!’ Beiden schieten vervolgens in een aanstekelijke lach. Het volledige clipje maakt meer duidelijk over de context. Lauren wil samen met de hond een leuke pose doen, om te lijken op de ‘IJssterren’ die ze daarvoor zagen. Daarop volgt de uitspraak van Hacker. De hilariteit zit in het feit dat Hacker naar Lauren én zichzelf refereert als mannen. Het clipje zonder context ging de afgelopen paar jaar regelmatig viraal. Daardoor kreeg het mogelijk een diepere onderlaag die juist in deze tijd een snaar raakt die in 2016 nog niet zo gevoelig was. Het laat zien hoe tijdgeest en maatschappelijk debat een schijnbaar willekeurige grap ineens betekenis geven. We leven immers in een tijd waarin masculiene identiteit in de westerse samenleving onder druk staat. Van het herdefiniëren van mannelijkheid tot discussies over toxische patronen. Het simpelweg ‘man-zijn’ is niet langer vanzelfsprekend. Met mijn hedendaagse oren hoorde ik een onschuld die resoneert met de onzekerheid die veel mannen ervaren over hoe ze zich moeten verhouden tot veranderende sociale normen. De aantrekkingskracht van het filmpje voelde haast helend. Alsof ik me even gezien voelde, als man die soms het gevoel krijgt zich te moeten schamen voor zijn geslacht. Door Hackers grap heen klonk een schreeuw om hulp vanuit de diepte van het collectieve onderbewustzijn van mannen. De clip werd weliswaar gemaakt zonder deze lading. Nu, in een tijd van piekende reflectie op mannelijkheid, draagt het voor mij een nieuwe betekenis. In 2026 wekt het, haast stiekem, een gevoel op van een worsteling die niet besproken mag worden en daarom alleen tussen de regels kan worden begrepen. Een pijnlijke waarheid, verpakt in humor. Maar ook een waarheid die nauwelijks de oppervlakte van het bewustzijn raakt. Sociologen spreken al sinds de jaren zestig van de vorige eeuw (en volgens sommigen al veel langer) over een crisis van masculiniteit. De een noemt het een klaagzang over het aanpassen naar meer gelijkwaardige rollen voor man en vrouw. Anderen noemen het een gevolg van toxisch feminisme. Een belangrijk symptoom van deze crisis lijkt in elk geval te gaan om een verlaagd zelfvertrouwen in mannen. Zelf voel ik ook weleens terughoudendheid om mijn mannelijkheid wat instinctiever te etaleren dan de kaders die de tijdgeest oplegt. Een jongedame helpen met een “zware deur” is me bijvoorbeeld weleens op een ferme afwijzing komen te staan. Dat doet iets met je. Ook de zorgrol die steeds meer wordt verlangd van vaders, terwijl ze wel evenveel uren naar hun werk moeten, voelt in de huidige samenleving haast onbespreekbaar. Of wat dacht u van de recente hetze in veel media, waarin het probleem van femicide gepaard gaat met de onversneden profilering van een geslacht als hét probleem. Dat feministen, die dit mannenprobleem zo algemeen maken, in dezelfde adem de bescherming van mannen opzoeken, geeft mij het gevoel dat ook mijn goede "masculiene" daden er niet meer toe doen. Ja, dan wil je weleens wakker liggen met een hele primaire, haast jongensachtige wanhoopskreet: We zijn gewoon normale mannen. We zijn gewoon onschuldige mannen.
door Chris Develing 14 januari 2026
In 2015 ervoer ik voor het eerst dat je als eenvoudige burger het verschil kunt maken, door simpelweg te handelen naar eer en geweten. Door mijn tip zijn uiteindelijk verschillende partijen bij elkaar gekomen om strenger te kijken naar de regels omtrent het inzetten van kinderen in films en televisieseries. Het begon allemaal toen ik jaren geleden onbedoeld keek naar een aflevering van de Nederlandse politieserie Noord Zuid. De televisie had die dag in februari 2015 helemaal niet aan moeten staan. In die periode stond het apparaat vooral stof te vangen in mijn Haagse flat aan de rand van Wateringse Veld. Die dag was anders, omdat ik iemand te gast had en ik voorzag dat er stiltes zouden vallen. Om dat een beetje op te vullen, nam ik me voor om de televisie aan te zetten. Trauma En jawel, de stiltes vielen en mijn ogen dwaalden steeds vaker af naar de politieserie Noord Zuid. Ik had er nog nooit van gehoord, maar het schijnt destijds populair te zijn geweest. Er volgde een brute scene van een moeder die net wilde wegrijden met haar zoontje van hooguit drie achterin. Plots vloog de achterdeur open. Een drugscrimineel nam plaats naast het jochie, dat zichtbaar schrok van de agressie van de man. Ik dacht meteen aan de leeftijd van het jongetje. Hij kon toch onmogelijk begrijpen dat hij in een rollenspel verkeerde? De man bedreigde de moeder van achteren en toen ze niet meewerkte verschoof zijn focus volledig naar het kind, die hij begon los te maken uit zijn kinderstoel. Op dat moment sprong het afgrijzen letterlijk in het gezicht van het jongetje. Het was alsof we mee konden kijken hoe zijn korte leventje aan hem voorbijschoot. De man rukte het jongetje uit de stoel en stapte uit. Hij rende een stuk weg terwijl “moeder” er achteraan vloog. Met luid geschreeuw sommeerde hij haar nogmaals om mee te werken, terwijl zij aan het kind trok. Het was geen pop, waar ze aan stonden te sjorren. Het was nog steeds dat kleine mannetje uit de auto. De scene leek grotendeels in één take opgenomen. Toen de boef tot inkeer kwam en losliet, had de vrouw het kind weer in de armen. ‘Mama, mama!’ riep het jochie, op een manier die doet denken aan kinderen die vluchten voor bombardementen. Het kind riep om z’n echte moeder, terwijl deze vreemde vrouw hem probeerde te troosten. Behalve traumatisch moet dit ook ontzettend verwarrend zijn geweest voor het kleine ventje. Nog lang heb ik me afgevraagd of dit kind ooit nog onbekende mannen kon vertrouwen, of zonder paniek achterin een auto durft te zitten, wetende dat zijn moeder niet snel bij hem kan komen als er weer onverwacht iemand op de achterbank naast hem neerstrijkt. Actie! Ik vond dat ik iets moest doen. Maar wat? Ik besloot twee instanties aan te schrijven, een niet nader te noemen pedagogisch instituut en de Arbeidsinspectie. Dat bleken twee schoten in de roos. De Arbeidsinspectie bleek de plek waar vergunningen voor het werken met kinderen worden verstrekt. Aan de telefoon werd me verteld dat deze scene van Noord Zuid was afgewezen. Ze kregen een vergunning voor het werken met dit jongetje op basis van een nieuw script, waarin ze ‘er omheen zouden filmen’. Kennelijk had de regisseur op de dag van de opname alsnog het originele script gevolgd. Met dit vreselijke incident als gevolg. Het pedagogisch instituut reageerde enthousiast over de beelden, omdat het eigenlijk de perfecte casus was om te behandelen tijdens de bijeenkomsten met mensen van de media. Deze evenementen zaten al in de pijpleiding en gingen precies over de precaire positie van kinderen die meedraaien tijdens de opname van films en series. Door de positieve reacties van beide partijen, lag het voor de hand om ze met elkaar in contact te brengen en er zelf weer tussenuit te stappen. Daarna gebeurde er dingen die ik nooit voor mogelijk had gehouden. De Arbeidsinspectie SZW nam contact op met het pedagogisch instituut om te vertellen over het voornemen om onderzoek te doen en nieuwe beleidsregels op te stellen over de belastbaarheid van kinderen in relatie tot media. Het pedagogisch instituut zou gaan meewerken. Het zelfvertrouwen om te handelen Voor mij was dit een opsteker. In 2015 was ik nog altijd niet in staat geweest om mijn leven op de rails te krijgen. Maar door mijn bekering naar het christelijk geloof kwam ik drie jaar eerder wel op een pad richting zelfvertrouwen. Ik durfde te proberen en mezelf uit te dagen. Toen bleek dat ik niet nutteloos was en wel degelijk iets kon, groeide het geloof in mezelf. Maar pas bij deze casus kreeg ik rechtstreeks antwoord op de vraag of ik ooit van enige betekenis kon zijn, voor m’n medemens. Ja, het ging maar om een paar e-mails. Maar hoeveel mensen hebben die avond met mij naar Noord Zuid gekeken en dachten ‘ach, ze zullen wel weten wat ze doen bij de TV’? Hoeveel mensen dachten misschien dat een melding bij de Arbeidsinspectie niets zou veranderen? Maar het kan wel degelijk. Schiet gewoon en kijk wat er gebeurt als je het goede hebt gedaan door voor anderen op te komen. Beelden nog steeds openbaar Wat me verbaast is dat de beelden van die vreselijke scene nog altijd online te vinden zijn bij NPO Start. Als de televisiemakers gebruik hebben gemaakt van een script waar geen vergunning voor was afgegeven, moet de scene dan niet uit de aflevering worden gesloopt? Daar had men ruim 10 jaar de tijd voor, maar kennelijk voelde niemand zich ertoe geroepen. Dat terwijl ik weet dat ze op hun vingers zijn getikt door de Arbeidsinspectie. Voor het belang van de maatschappelijke discussie heb ik de beelden dan ook maar ook maar voor u beschikbaar gemaakt. U kunt rechtstreeks naar NPO Start om deze aflevering van Noord Zuid te bekijken. Als u doorspoelt naar 26 minuten en 42 seconden ziet u de bewuste scene.  U kunt de scene ook meteen hieronder bekijken.
door Chris Develing 17 december 2025
Op 8 december verscheen in NRC een opiniestuk van drie auteurs waarin werd opgeroepen om abortus snel uit het strafrecht te halen. Het stuk hangt samen van ongefundeerde claims, verdraaiingen en zelfs wantrouwen richting de “ware intenties” van ideologische tegenstanders. Voor een gezond maatschappelijk debat is het belangrijk dat de recente waterval van misinformatie uit het pro-keuze kamp een weerwoord krijgt. Door abortus steevast “zorg” te noemen, lijken Houwink ten Cate, Felix en Leusink hun publiek te willen meesleuren in het gewenste narratief. Maar abortus wordt niet voor niets al ruim veertig jaar geregeld in een aparte abortuswet en het wetboek van strafrecht, niet in het gezondheidsrecht. Dat het trio daar verandering in wil brengen, is helder. Maar het is misleidend om de lezer voor te houden dat je maar op één manier naar abortus kunt kijken. Natuurlijk is abortus gedeeltelijk zorg, doordat het een medische ingreep is. Maar het doel van abortus betreft het beëindigen van een menselijk leven en is daarom nooit officieel erkend als normaal medisch handelen. En dat is maar goed ook, want hoe rampzalig is het voor het morele kompas van een samenleving wanneer deze het beëindigen van een mensenleven als normaal gaat beschouwen? Gevaar voor vrouwen Het genoemde opiniestuk is onderdeel van de lobby die de huidige wetsconstructie onder abortus dreigt weg te trekken. Immers, als je het gewraakte artikel 296 uit het wetboek van strafrecht schrapt, schrap je vrijwel alle bescherming die vrouwen nu hebben tegen kwaadwillende mannen en kwakzalvers. In de handvol ernstige gevallen waarbij mannen hun vrouwen tot een abortus dwongen, waarbij één vrouw overleed , was het artikel 296 waarmee de strafmaat werd bepaald en niet het veel meer op bewijslast leunende artikel 82. Hoe help je vrouwen door deze wettelijke bescherming buiten hun bereik te plaatsen? Het ergste is dat vrouwen binnen de huidige wetsconstructie helemaal niet strafbaar zijn, hetgeen de claim van de betogers onzinnig maakt. Ik ken geen geval waarin een vrouw vanwege haar abortus is veroordeeld, laat staan met behulp van artikel 296. Dat kan ook niet, want de wetgever heeft eind jaren zeventig al aangegeven dat de huidige abortuswetconstructie ‘een einde maakt aan de strafbaarheid van de vrouw’.* Het lijkt de betogers niet te gaan om de bescherming van de vrouw maar om het vogelvrij maken van het ongeboren kind, aangezien het ongeboren leven zonder strafrechtelijke bescherming ook voorbij de 24-wekengrens weinig tot geen gerechtigheid krijgt na een vroegtijdige dood door abortus. Misinformatie Het stuk bevatte ook misinformatie over abortus zelf. Zo stelde men dat het aantal abortussen niet daalt na een verbod op de behandeling. Deze versimpeling van de realiteit zie ik overal opduiken en lijkt bedoeld om mensen te overtuigen van de “onzin” om te strijden tegen abortus. Je redt er immers geen ongeboren kinderen mee. Sterker nog, je maakt het onveiliger voor vrouwen, aldus de redenering. Men baseert zich hiervoor onder meer op studies van de WHO, maar die laten een belangrijk aspect weg: het aantal ongewenste zwangerschappen is doorgaans veel hoger in landen met abortusrestricties. Dat landen mét en zónder restricties vergelijkbare abortusaantallen kennen, betekent dat vrouwen in die eerste groep veel minder vaak hun ongewenste zwangerschap afbreken. Een verbod vermindert dus wel degelijk het aantal abortussen. En wanneer er kwalitatief goede spoed- en nazorg is, hoeft dit geen probleem te zijn voor de moedersterfte in die regio. Deze realiteit zorgde ervoor dat Diane Greene Foster, hoofdonderzoeker van de beroemde Turnaway Study, in 2018 opriep om dit argument achterwege te laten, omdat het de doelen van de pro-keuzebeweging zou schaden. Mij laat het vooral zien dat voorstanders van abortusrechten, ondanks ontelbare beschuldigingen aan het adres van prolife, dikwijls misinformatie verspreiden. Alles lijkt te moeten wijken voor het narratief dat de prolifebeweging stiekem niets geeft om ongeboren kinderen, aangezien hun beleid niet zou leiden tot meer leven maar minder. Daarom moet het ze wel gaan om het beheersen van de vrouw, zo concluderen ook deze drie auteurs. Wantrouwen Naast onethische wensen voor de Nederlandse wet en misinformatie, kenmerkte het schrijven zich door een ondertoon van aversie tegen mensen die de prolifebeweging vormen. Zo zou het trio de burger wel even vertellen wat de deze beweging motiveert, namelijk ‘vrouwen dwingen tot het uitdragen van een zwangerschap’. Het gaat prolife helemaal niet om het redden van baby’s, ben je mal. Daarom moeten ze de term “prolife” ook even vervangen voor een term die het trio beter geschikt acht. “Anti-keuze” zou een prima label zijn, want dat past beter bij de mening die zij hebben over de doelen van die beweging. Het moge duidelijk zijn dat het trio werkelijk alle waarheid in pacht heeft. Toch vergeten ze dat je om allerlei redenen tegen abortus kunt zijn. Zo waren het vooral communistische regimes die in het verleden een verbod op abortus instelden om demografische redenen die niets te maken hadden met enige waardering voor het ongeboren leven. Stalins abortusverbod is daar een voorbeeld van, maar ook het Roemenië van Ceaușescu wilde een stijging van de populatie en beperkte abortus om die reden. Ceaușescu zei zelfs dat de foetus eigendom is van de hele samenleving en dwong werkende vrouwen elke drie maanden tot lichamelijk onderzoek naar tekenen van zwangerschap. Dergelijke regimes zijn dan ook vooral geïnteresseerd in de groei van hun eigen volk en het liefst alleen de sterksten onder hen. Een dergelijke insteek kun je met recht “anti-abortus” noemen, maar het staat mijlenver af van Westerse prolife-organisaties die intrinsieke waarde zien in het ongeboren kind, ongeacht de afkomst, religie of nationaliteit van diens moeder. Het wordt tijd dat de beweging die zich labelt met de term “pro-keuze” (ik vraag dan altijd: welke keuze bedoel je?) uit haar bubbel komt en het gesprek aangaat met andersdenkenden. Alleen dan kan de Nederlandse burger een geïnformeerde keuze maken over het ingewikkelde morele dilemma dat ongewenste zwangerschap vormt. * Memorie van Toelichting Zitting 1978-1979 (15 475 – Regelen met betrekking tot het afbreken van zwangerschap (Wet afbreking zwangerschap)
door Chris Develing 20 oktober 2025
Internationaal zijn er ontzettend veel goede mensen bezig met het bestrijden van meisjesbesnijdenis. Maar wat deze organisaties vaak in koor zingen, is dat het een culturele praktijk betreft die niets met de islam te maken heeft. Een theologische studie naar dit fenomeen wijst erop dat die duiding te kort door de bocht gaat. Toch ben ik er nog niet over uit of het slimmer is om mee te gaan met het islam-vriendelijke narratief. De islam is een ingewikkelde religie. Moslims volgen niet alleen "dat ene heilige boek", maar ook de gebruiken en voorschriften van de grondlegger van de religie, Muhammad. Wat hij verkondigde en ondernam, staat beschreven in ellenlange collecties van gezegdes (ahadith) en biografieën (sirat). Wie beweert dat meisjesbesnijdenis niet in de Koran voorkomt, maakt dan ook weinig indruk op mensen die de theologische bronnen van de islam kennen. Jongensbesnijdenis staat bijvoorbeeld ook niet in de Koran voorgeschreven. Toch zweert iedere moslim erbij dat dit een islamitische verplichting is. Maar waarom is dat zo? Uiteindelijk is besnijdenis een Sharia aangelegenheid. Knappe koppen binnen de islam vullen al vele eeuwen in wat de Sharia (simpelweg: de islamitische wet) allemaal moet aanbevelen en opleggen. Daar zijn meningsverschillen over, maar heel groot zijn die vaak niet als je kijkt naar de grootste islamitische stroming, het Soenisme. Daarin heb je vier geaccepteerde wetscholen (madhabs) die allemaal zijn terug te herleiden naar de tijd kort na de oprichting van de islam, te weten de Hanafi-, Hanbali-, Shafi- en Malikischool. Daarin kijken juristen vanuit hun traditionele denkstroming naar de wet. Maakt de leugen vrij? Van oudsher wordt er naar meisjesbesnijdenis gekeken als iets dat op z'n minst is aanbevolen. Volgens sommige geleerden (voornamelijk binnen de Shafi wetschool) is het zelfs verplicht. Dat is ook de reden waarom meisjesbesnijdenis zijn weg heeft gevonden naar Indonesië, dat ver weg van Afrika ligt. Het idee dat meisjesbesnijdenis een Afrikaanse culturele traditie is, dat niets met de islam te maken heeft, is dan ook een fabel. En wat mij betreft is het een kwalijke fabel, omdat het veronderstelt dat zoiets alleen kan komen uit het "barbaarse" Afrikaanse continent, waar toevallig een aantal moslimlanden liggen die hiermee zijn besmet. Zoals met meer onderwerpen is er ook grote terughoudendheid om de islam te beschuldigen van meisjesbesnijdenis. Maar de waarheid zal je vrijzetten, luidt het gezegde. Hoe zet je gemeenschappen vrij van meisjesbesnijdenis? Voor zover het een Afrikaanse culturele traditie is, moet je inderdaad zorgen dat je de mensen op andere gedachten brengt. Maar door te ontkennen dat het ook een praktijk is die de islam heeft omarmd, ontneem je mensen de kans om vrij te komen van de wortel van het probleem binnen hun gemeenschap. Cultuur vs Religie Veel Marokkanen en Turken vertellen mij echter dat de praktijk in hun landen niet voorkomt en dús niets met de islam te maken heeft. Deze conclusie kun je niet trekken. Anders zou alcohol ruimschoots worden toegestaan voor iedere moslim, omdat we in Turkije behoorlijk wat alcoholgebruik waarnemen. De ironie wil dat het juist een culturele traditie is dat meisjesbesnijdenis in bepaalde moslimlanden niet voorkomt. Maar om te weten wat de islam leert, kijken we niet in de vriendelijke ogen van onze Turkse buurvrouw. We moeten de boeken induiken en onze afwegingen maken. Ik zal de eerste zijn die toegeeft dat die "boeken" niet heel duidelijk zijn over meisjesbesnijdenis. Zo is er wel een hadith waarin staat dat de man en de vrouw zichzelf ritueel moeten reinigen nadat 'de besneden delen elkaar hebben geraakt'. In een andere hadith vertelt Muhammad dat de persoonlijke verzorging van een moslim bestaat uit vijf zaken, waaronder de besnijdenis. Omdat hierbij geen geslacht werd gespecificeerd, zijn veel geleerden er vanuit gegaan dat het geldt voor zowel de man als de vrouw. Dat één van die vijf zaken het trimmen van de snor betreft, is een zwak punt in die redenatie óf een belediging aan het adres van vrouwen in het huidige Soedi-Arabië, maar daar wil ik mijn vingers niet aan branden. Die twee ahadith hebben een zogenoemde 'sterke overlevering' waardoor ze als zeer betrouwbaar worden gezien. Maar je kunt dus twijfelen aan de interpretatie. Een andere hadith, met een zwakkere betrouwbaarheid, spreekt duidelijker over de noodzaak van meisjesbesnijdenis. In die overlevering zou Muhammad hebben gezegd dat de vrouwen voorzichtig moeten zijn wanneer ze de besnijdenis uitvoeren, want dat zou beter zijn voor de vrouw en prettiger voor de man. Het feit dat de vrouwen hier de handeling uitvoeren, zou erop wijzen dat het om meisjesbesnijdenis gaat. Een zwakkere betrouwbaarheid betekent overigens niet dat het als onwaar wordt beschouwd. Islamitische geleerden hechten juist grote waarde aan zulke teksten, die ze dan ook zorgvuldig verzamelen in hun collecties. Ze gaan er vaak in hoge mate vanuit dat een dergelijke uitspraak wel zo is gezegd, maar dat de bewijzen niet sterk genoeg zijn om een wet helemaal op dat gezegde te baseren. Je kunt je afvragen hoe interessant het is om als buitenstaander mee te wegen in deze interne discussie. Waar ik me vooral op concentreer is het feit dat de vier wetscholen zo ongeveer het hele bestaan van de islam deze praktijk in stand hebben gehouden, waardoor zelfs in Nederland moskeeën staan die opkomen voor de "noodzaak" om meisjes te besnijden. Reformatie? Is er ook nuance op dit punt? Jazeker. De Al Azr universiteit in Egypte zegt al een aantal jaren dat meisjesbesnijdenis niet bij de islam hoort. Ook valt het te begrijpen dat NGO's die meisjesbesnijdenis bestrijden bij hoog en bij laag beweren dat de praktijk niets met de islam te maken heeft. Hoe wil je anders binnenkomen in die lokale gemeenschappen? Hoe wil je mensen bereiken als je niet slechts één praktijk aanpakt maar de hele historische legitimiteit van hun geloof? Daarbij komt dat die gemeenschappen vaak zelf ervaren dat het een culturele praktijk is, zonder te beseffen dat de cultuur werd beïnvloed door de religie. Dat is enigszins vergelijkbaar met ons Westers uitgangspunt van monogamie in het huwelijk, zonder te beseffen dat dit christelijke wortels heeft. Ook moet gezegd worden dat er volgens de islamitische wetscholen wordt gewezen op de lichtste vorm van meisjesbesnijdenis. De WHO noemt deze vorm de type I besnijdenis. Hierbij wordt "slechts" een stukje voorhuid van de clitoris verwijderd, terwijl types II, III en IV verwijzen naar het verwijderen van zelfs de gehele schaamlippen. Dit laatste komt ook veel voor in de islamitische wereld, maar vindt zijn wortels niet per se in de islam als het gaat om de uitvoering. Dilemma Ik zit dus met een dubbel gevoel. Hoe meer moslims gaan geloven dat meisjesbesnijdenis niets met de islam te maken heeft, hoe minder meisjes deze tragedie zal overkomen, zou je zeggen. Aan de andere kant kun je je afvragen of dit op de lange termijn helpt, aangezien je de wortel van het probleem niet aanpakt. Want als de NGO's weer wegrijden en men zich weer verdiept in het geloof waar ze nog steeds veel vertrouwen in hebben, komen ze de ahadith en de shariabepalingen weer tegen. En dan zullen nieuwe imams en nieuwe vroedvrouwen mogelijk weer opstaan om gewoon weer te wijzen op het "belang" van meisjesbesnijdenis. Want wat Muhammad deed en voorschreef, kan nooit verkeerd zijn, aldus het islamitisch uitgangspunt. Laten we de vergelijking eens trekken met slavernij. Met veel pijn en moeite werd deze praktijk bijna geheel uitgebannen binnen de islamitische wereld. Veel van die moeite kwam uit het Westen, want de islamitische wereld had geen duidelijke afschaffingsbeweging. Immers, Muhammad had slaven, dus hoe kan zoiets verkeerd zijn? Toch is het grotendeels gelukt en roepen moslims veelal in koor dat slavernij niets met de islam te maken heeft. Maar de boeken waarin staat dat Muhammad die slaven eigenhandig inlijfde, net als alle generaties na hem, bleven in de schappen staan. Om die reden zien we bij iedere nieuwe jihad en iedere nieuwe oprichting van een kalifaat hetzelfde: de herinvoering van slavernij door mensen die opnieuw de Koran en de hadith zijn gaan lezen en tot geen andere conclusie konden komen dan het voorschrift om de omliggende volkeren te veroveren en hun mensen tot slaaf of derderangsburger te maken. Daarom vrees ik voor hetzelfde bij meisjesbesnijdenis: een hoop geld en moeite kan ervoor zorgen dat de islamitische wereld meisjesbesnijdenis tijdelijk vergeet. Maar omdat het in de boeken blijft staan van de religie die men aanhangt, loert het opduiken van zo'n traditie achter iedere hoek.
MEER ARTIKELEN